Riyaadh (Qaranimo Online) – Wasiiru-dawlaha Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknoolojiyadda ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, Mudane Axmed Cusmaan Diiriye, ayaa magaalada Riyaadh ee dalka Sacuudi Carabiya kaga qaybgalaya Shirweynaha Afraad ee Caalamiga ah ee UNESCO ee Anshaxa Garaadka Macmalka ah.
Shirweynaha oo socda 14-ka ilaa 17-ka Sebtembar 2026 ayaa waxaa si wadajir ah u martigelinaya UNESCO iyo Boqortooyada Sacuudi Carabiya, oo ay metelayaan Hay’adda Sacuudiga ee Xogta iyo Garaadka Macmalka ah—SDAIA—iyo Xarunta Caalamiga ah ee Cilmi-baarista iyo Anshaxa AI—ICAIRE.
Madasha ayaa kulmisay madax dowladeed, wasiirro, siyaasad-dejiyayaal, hay’ado caalami ah, aqoonyahanno, cilmi-baarayaal, shirkado teknoolojiyadeed iyo ururrada bulshada rayidka ah. Sida ku cad xogta qabanqaabiyayaasha, 194-ka dal ee xubnaha ka ah UNESCO ayaa lagu casuumay shirka, waxaana ka qaybgalaya in ka badan 1,200 oo qof, 150 khabiir iyo afhayeenno, iyadoo la qabanayo in ka badan 50 kulan iyo dood-cilmiyeed. Madasha GFEAI 2026
Hal-ku-dhegga shirweynaha sanadkan ayaa ah “Transforming Global Cooperation for Ethical AI Governance”, oo macnihiisu yahay “Horumarinta iskaashiga caalamiga ah ee maamulka anshaxa leh ee Garaadka Macmalka ah.” Ujeeddadu waa in mabaadi’da guud ee anshaxa AI loo beddelo siyaasado, sharciyo iyo hannaan maamul oo si dhab ah looga hirgelin karo dalalka.
Ka qaybgalayaasha ayaa ka doodaya arrimo ay ka mid yihiin diyaargarowga dowladaha ee adeegsiga AI, awoodda hay’adaha, isla-xisaabtanka, kormeerka nidaamyada casriga ah, ilaalinta xogta, badbaadada AI iyo adeegsiga teknoolojiyadda ee adeegyada dadweynaha.
Doodaha kale waxay diiradda saarayaan sinnaanta jinsiga, helitaanka teknoolojiyadda, waxbarashada, caafimaadka, badqabka dhallinyarada, dhaqanka, kala-duwanaanshaha luuqadaha, cilmiga, deegaanka iyo saameynta ay xarumaha xogtu ku yeelan karaan isticmaalka tamarta. UNESCO
Wasiir Axmed Cusmaan Diiriye ayaa ka qaybgalaya dood heer wasiirro ah, isaga oo madasha ku soo bandhigaya muhiimadda iskaashiga caalamiga ah iyo doorka dowladaha ee dejinta siyaasado xaqiijinaya in Garaadka Macmalka ah loo isticmaalo si mas’uuliyad, caddaalad iyo anshax leh.
Ka qaybgalka Soomaaliya wuxuu ku soo beegmayaa xilli dalku ballaarinayo adeegyada dhijitaalka ah isla markaana uu horumarinayo siyaasadaha iyo shuruucda la xiriira teknoolojiyadda casriga ah. AI ayaa Soomaaliya ka caawin kara horumarinta waxbarashada, caafimaadka, maaliyadda, beeraha, amniga internetka iyo adeegyada dowladda, balse adeegsigeedu wuxuu sidoo kale la imaan karaa caqabado ku saabsan ilaalinta xogta gaarka ah, eexda nidaamyada, wararka been-abuurka ah iyo isla-xisaabtanka.
Sidaas darteed, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa madashan ka faa’iidaysan karta aqoonta iyo waayo-aragnimada dalalka kale, iyadoo sidoo kale raadin karta iskaashi farsamo iyo mid siyaasadeed oo lagu dhisayo awoodda hay’adaha qaranka.
Shirweynaha ayaa taageeraya hirgelinta talo-soojeedintii UNESCO ee Anshaxa Garaadka Macmalka ah, taas oo la ansixiyay sannadkii 2021, laguna tilmaamay halbeeggii ugu horreeyay ee caalami ah ee ku saabsan anshaxa AI. In ka badan 75 dal ayaa tan iyo xilligaas ka qaybgalay habka UNESCO ee lagu qiimeeyo heerka diyaargarowga waddamada ee maamulka AI.
Madashan waa markii ugu horreysay ee Shirweynaha Caalamiga ah ee UNESCO ee Anshaxa AI lagu qabto waddan Carbeed. Shirarkii hore waxaa lagu kala qabtay Jamhuuriyadda Czech, Slovenia iyo Thailand, halka Riyaadh ay martigelinayso kulanka afraad. UNESCO
Ka qaybgalka Soomaaliya ayaa dalka siinaya fursad uu codkiisa kaga qaybgeliyo doodaha caalamiga ah ee ku saabsan mustaqbalka AI, si baahiyaha iyo duruufaha dalalka soo koraya loogu daro siyaasadaha caalamiga ah. Waxa kale oo uu gacan ka geysan karaa diyaarinta hannaan Soomaaliyeed oo isku dheellitiraya hal-abuurka teknoolojiyadda, ilaalinta xuquuqda aadanaha, badbaadada bulshada iyo horumarka dhaqaale.
