Washington/Dubai – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Iran ay doonayso inay heshiis la gaarto Washington, hadalkaas oo muujinaya inay jiri karto fursad diblomaasiyadeed oo lagu yareeyo colaadda sii fidaysa ee Bariga Dhexe.
Trump ayaa qoraal uu ku baahiyay bartiisa Truth Social ku sheegay in Tehran ay si degdeg ah u doonayso heshiis, isaga oo intaas ku daray in Mareykanku uu go’aamin doono inuu wadahadalladaas ka qeybgalo iyo in kale. Hadalkiisa ayaa kusoo beegmay xilli dagaallada gobolka ay sii xoogeysanayaan, islamarkaana ay khatar gelinayaan marinnada muhiimka ah ee shidaalka dunida. Reuters
Rajada laga qabay horumar diblomaasiyadeed ayaa wiiqantay kaddib markii dib loo dhigay kulan la qorsheeyay inuu dalka Cumaan ku dhexmaro Iran iyo dalalka Carabta ee Gacanka. Kulanka ayaa looga wadahadli lahaa heshiisyo suurtagal ah oo la xiriira dib-u-furidda iyo maamulka isu-socodka maraakiibta ee Marinka Hormuz.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Cumaan, Sayid Badr Albusaidi, ayaa sheegay in kulanka dib loo dhigay si loo helo mowqif la isku raacsan yahay, balse lama shaacin taariikh cusub. Iran ayaa sheegtay in dib-u-dhigista kulanka ay codsatay Sacuudi Carabiya, hase yeeshee Riyadh si rasmi ah ugama hadlin sheegashadaas. Reuters
Isla waqtigaas, kooxda Xuutiyiinta Yemen ee xiriirka la leh Iran ayaa sheegtay inay tobannaan gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ku weerartay saldhig ciidan oo ku yaalla Khamis Mushait ee koonfurta Sacuudi Carabiya. Kooxdu waxay sheegtay inay bartilmaameedsatay hangarrada diyaaradaha, nidaamyada raadaarka, dhabbayaasha diyaaradaha iyo bakhaarrada rasaasta.
Xuutiyiinta ayaa weerarka ku tilmaamay jawaab ay ka bixinayaan duqeymaha Sacuudigu ka fuliyay Yemen. Maamulka Sacuudi Carabiya ayaa digniino degdeg ah ka soo saaray Khamis Mushait iyo saddex magaalo oo kale oo ku yaalla koonfurta dalka, kuwaas oo horay ula kulmay weerarro ay Xuutiyiintu fuliyeen.
Xiisadda ayaa sii xoogeysatay kaddib horumarro militari oo ay Xuutiyiintu ka sameeyeen Yemen, waxaana ka mid ah qabsashada Jasiiradda Perim oo ku taalla afka Badda Cas. Goobtan ayaa u dhow Marinka Baabul-Mandab oo ah marin muhiim u ah ganacsiga iyo gaadiidka shidaalka caalamka.
Dhinaca kale, dhuumaha shidaalka ee bari ilaa galbeed isaga gudba Sacuudi Carabiya ayaa shaqada joojiyay kaddib weerar lagu qaaday. Riyadh ayaa weerarkaas ku eedeysay dagaalyahanno Iran taageerto oo ka hawlgala Ciraaq. Dhuumahan ayaa ah marin muhiim ah oo shidaalka looga leexiyo Marinka Hormuz, kaas oo isu-socodkiisu aad u xaddidnaa tan iyo markii Mareykanka iyo Israa’iil weerareen Iran dhammaadkii bishii Febraayo.
Xiritaanka dhuumaha ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo sahayda tamarta adduunka. Qiimaha saliidda cayriin ayaa kor u kacay in ka badan afar boqolkiiba markii suuqyadu dib u furmeen Isniintii, inkastoo uu markii dambe yara degay. Ganacsatada ayaa ka digay in xiritaan daba dheeraada uu halis gelin karo qeyb gaareysa afar boqolkiiba sahayda shidaalka caalamka. Dowladda Sacuudigu weli ma shaacin goorta ay dhuumuhu dib u shaqeyn doonaan. Reuters
Iran ayaa sidoo kale soo saartay liis ay ku qoran yihiin 77 markab oo ay ku eedeysay inay jebiyeen habraacyadeeda Marinka Hormuz. Tehran waxay ka digtay in maraakiibtaasi ay mustaqbalka wajihi karaan ganaax, xannibaad ama la wareegid haddii ay isku dayaan inay mar kale maraan marin-biyoodkaas.
Dagaallada dib uga qarxay Yemen ayaa sidoo kale sii xumeeyay xaaladda bani’aadannimo. Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka ayaa qiyaastay in ku dhowaad 82,000 oo qof ay ka barakaceen colaadda tan iyo bilowgii bishan.
Washington ayaa hadda wajahaysa xaalad adag: waxay doonaysaa inay taageerto xulafadeeda Sacuudi Carabiya oo ay ilaaliso marinnada ganacsiga, balse sidoo kale waxay ka taxaddaraysaa inay si toos ah ugu lug yeelato furin dagaal oo cusub. Ilo xog-ogaal ah ayaa Reuters u sheegay in Mareykanku aanu weli aqbalin codsiyo ku saabsan faragelin militari oo toos ah, balse uu diyaar u yahay taageero dhinaca sirdoonka ah.
Hadalka Trump wuxuu furayaa rajo kooban oo ku saabsan wadahadal suuragal ah oo dhex mara Washington iyo Tehran. Si kastaba ha ahaatee, dib-u-dhigista kulanka Cumaan, weerarrada Xuutiyiinta, xannibaadaha Marinka Hormuz iyo khatarta ku wajahan dhuumaha shidaalka Sacuudiga waxay muujinayaan in jidka loo maro heshiis siyaasadeed uu weli yahay mid adag.
