Toronto – Ra’iisul Wasaaraha Canada Mark Carney ayaa magaalada Toronto kusoo dhoweynaya maalgashadayaal caalami ah, isaga oo doonaya inuu dalka u soo jiido maalgelin ballaaran oo taageerta koboca dhaqaalaha, xilli Canada uu saaran yahay cadaadis ka dhashay khilaafka ganacsi ee kala dhexeeya Mareykanka.
Shir-madaxeedka maalgashiga oo soconaya laba maalmood ayaa lagu wadaa inuu isu keeno ku dhowaad 100 maalgashade oo caalami ah iyo madaxda shirkadaha, hay’adaha maaliyadeed iyo dowladaha heer federaal iyo gobol ee Canada. Ujeeddadu waa in la sameeyo xiriirro ganacsi oo horseedi kara maalgelinta in ka badan 160 mashruuc oo ku saabsan macdanta, tamarta, tiknoolajiyadda iyo kaabayaasha dhaqaalaha. Reuters
Waxaa shirka ka qeybgalaya madax sare oo ka kala socda hay’adaha maaliyadeed ee ugu waaweyn dunida, waxaana ka mid ah madaxa BlackRock Larry Fink, madaxweynaha Blackstone Jon Gray, madaxa sanduuqa Temasek ee Singapore Dilhan Pillay iyo madaxa sanduuqa hawlgabka APG Groep ee Netherlands Annette Mosman.
Carney, oo hore uga soo shaqeeyay Goldman Sachs isla markaana soo noqday guddoomiyaha bangiyada dhexe ee Canada iyo England, ayaa la filayaa inuu xirfaddiisa dhaqaale iyo xiriirradiisa caalamiga ah u adeegsado soo jiidashada raasumaal cusub.
Hadafka maalgelinta oo gaaraya hal tiriliyan oo dollar
Dowladda Carney waxay dejisay qorshe lagu doonayo in Canada lagu maalgeliyo hal tiriliyan oo dollar oo Canadian ah shanta sano ee soo socota. Si arrintaas loo gaaro, dowladdu waxay ballanqaadday inay yareyn doonto caqabadaha sharci iyo habraacyada dib u dhiga mashaariicda, isla markaana dardargelin doonto oggolaanshaha maalgashiyada waaweyn.
Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in maalgelin iyo dhiirrigelin dowladeed oo gaareysa qiyaastii C$280 bilyan la filayo inay horseeddo in ka badan C$1 tiriliyan oo ka yimaada dowladda, shirkadaha gaarka loo leeyahay iyo hay’adaha maalgashiga. Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Canada
Shirka waxaa si wadajir ah u martigelinaya Dowladda Federaalka, Canada Pension Plan Investment Board iyo Public Sector Pension Investment Board. Hay’adahan ayaa maamula hanti maaliyadeed oo ballaaran, waxayna leeyihiin waayo-aragnimo ku saabsan maalgelinta mashaariicda muddada dheer.
Maalgashadayaasha ka qeybgalaya shirka ayaa guud ahaan maamula hanti ka badan C$120 tiriliyan. Si kastaba ha ahaatee, ilo dowladeed ayaa sheegay in shirka looga gol leeyahay bilaabidda wadahadallo iyo xiriirro cusub, iyadoo heshiisyada waaweyn qaarkood ay qaadan karaan 12 ilaa 18 bilood si ay u hirgalaan.
Mashaariicda loo soo bandhigayo maalgashadayaasha
Buugga mashaariicda ee loo diyaariyay shirka ayaa Canada ku tilmaamaya suuq deggan oo leh sharciyo la isku halleyn karo iyo fursado koboc oo muddo dheer ah. Mashaariicdu waxay marayaan heerar kala duwan, iyadoo qaar ay weli yihiin fikrado bilow ah, halka kuwo kalena ay diyaar u yihiin in dhismahooda la bilaabo.
Dhinaca tiknoolajiyadda, waxaa jira 96 xarumood oo xogta lagu kaydiyo oo la qorsheynayo ama horumarkoodu socdo. Fursadaha kale waxaa ka mid ah maalgelinta kombiyuutar quantum ah oo ay horumarinayso shirkadda Xanadu, kaas oo la filayo in suuqa loo diyaariyo sannadaha 2029 ama 2030.
Waxaa sidoo kale la soo bandhigayaa xarun xogeed laga hirgelinayo Alberta iyo xarun ballaaran oo diiradda saareysa sirdoonka macmalka ah oo laga qorsheeyay New Brunswick.
Qeybta macdanta, liiska waxaa ku jira Mashruuca Crawford Nickel, oo loogu talagalay soo saarista nikkel kaarboonkiisu hooseeyo oo loo adeegsan karo baytariyada iyo soo saarista birta cagaaran.
Kaabayaasha gaadiidka waxaa ka mid ah mashruuc lagu raadinayo maalgelin dhan C$900 milyan, kaas oo ku saabsan nidaam gaadiid xawaare sare leh oo isku xiri kara magaalooyinka Calgary iyo Edmonton.
Canada oo doonaysa inay yareyso ku-tiirsanaanta Mareykanka
Dadaalka lagu raadinayo maalgelinta caalamiga ah ayaa imanaya xilli xiriirka ganacsi ee Canada iyo Mareykanka uu wajahayo hubanti la’aan iyo canshuuro sii kordhaya. Mareykanka ayaa ah saaxiibka ganacsi ee ugu weyn Canada, sidaas darteed khilaaf kasta oo labada dal dhex mara wuxuu saameyn toos ah ku yeelan karaa shirkadaha, shaqaalaha iyo dhaqaalaha Canada.
Xukuumadda Carney ayaa raadineysa suuqyo iyo saaxiibo cusub oo ku kala yaalla Yurub, Bariga Dhexe iyo Aasiya. Waxay sidoo kale ka shaqeysay hagaajinta xiriirka ganacsi ee Sacuudi Carabiya, India iyo China, iyadoo qorshuhu yahay in Canada loo dhiso dhaqaale ka madax-bannaan ku-tiirsanaanta xad-dhaafka ah ee suuqa Mareykanka.
Dowladda Canada ayaa tilmaantay in dalku leeyahay 16 heshiis ganacsi oo xor ah oo gaarsiisan 51 waddan, taas oo ganacsiyada Canada siinaysa marin ay ku gaaraan suuq ka kooban qiyaastii 1.5 bilyan oo macaamiil ah.
Maalgelinta tooska ah oo korortay, balse caqabado jira
Xogta dowladda ayaa muujinaysa in maalgelinta tooska ah ee dibadda kusoo qulquleysa Canada ay kor u kacaysay tan iyo 2022. Celceliska maalgelinta saddexdii biloodba mar wuxuu ahaa qiyaastii C$23 bilyan sannadihii 2024 iyo 2025, halka sannadkan uu marayo qiyaastii C$20 bilyan.
Qeyb weyn oo maalgelintaas ka mid ah waxay ka timid iibsashada ama isku-biirista shirkadaha iyo faa’iidooyinka ay shirkadaha shisheeye dib ugu maalgeliyaan Canada. Hase yeeshee, maalgelinta lagu dhisayo warshado, xarumo iyo ganacsiyo cusub ayaan weli sameyn koror weyn tan iyo markii Carney xilka qabtay.
Dhaqaaleyahanno ayaa ka digaya in soo jiidashada mashaariic cusub ay ku adkaan karto waddan leh dhaqaale horumaray sida Canada. Sidaas darteed, guusha shirkan waxaa lagu cabbiri doonaa awoodda uu u yeesho inuu ballanqaadyada u beddelo mashaariic la fuliyo, shaqooyin cusub iyo koboc dhaqaale oo muuqda.
Bangiyada iyo hay’adaha maaliyadeed ee Canada ayaa durba ballanqaaday maalgelin balaayiin dollar ah. Waxaa ka mid ah maalgelin loo qoondeeyay shirkadaha tiknoolajiyadda, difaaca, kaabayaasha dhaqaalaha iyo qeybaha muhiimka u ah mustaqbalka dhaqaalaha dalka.
Shir-madaxeedkan ayaa Carney u noqonaya imtixaan muhiim ah oo lagu ogaanayo in Canada ay ka faa’iideysan karto sumcaddeeda dal deggan, kheyraadkeeda dabiiciga ah, shaqaalaheeda aqoonta leh iyo nidaamkeeda sharci. Natiijada dhabta ah waxay ku xirnaan doontaa inta mashruuc ee laga hirgeliyo ballanqaadyada iyo wadahadallada ka dhasha kulanka Toronto.
