New York – Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa ansixiyey qaraar lagu dhiirrigelinayo isticmaalka khariidado si dheellitiran oo cilmi ahaan sax ah u muujinaya baaxadda dhabta ah ee qaaradaha dunida, gaar ahaan qaaradda Afrika.
Qaraarka oo cinwaankiisu yahay “Correct the Map: Rebalancing Global Cartographic Representation and Promoting Equitable Representation of the World’s Regions, Particularly Africa”, ayaa la ansixiyey 4-tii Sebtembar 2026.
Qaraarka waxaa taageeray 164 dal, halka Mareykanku uu ahaa dalka keliya ee ka soo horjeestay. Lix waddan ayaa ka aamusay codeynta. Hindisaha waxaa Golaha Guud horgeysay dowladda Togo, iyadoo ku hadleysay magaca dalalka Afrika. Diiwaanka rasmiga ah ee Qaramada Midoobay ayaa xaqiijinaya natiijada codeynta.
Maxaa ka khaldan khariidadda Mercator?
Khariidadda dunida ee sida weyn looga isticmaalo iskuullada, warbaahinta iyo aaladaha casriga ah waxay inta badan ku dhisan tahay habka loo yaqaan Mercator Projection. Habkan waxaa sannadkii 1569 sameeyay juqraafi-yaqaan reer Yurub ah oo lagu magacaabi jiray Gerardus Mercator.
Mercator waxaa markii hore loogu talagalay hagidda maraakiibta, maadaama ay fududeynaysay in badmaaxiintu raacaan jihooyin joogto ah. Hase yeeshee, marka oogada wareegsan ee dhulka lagu fidiyo warqad fidsan, waxaa khasab noqota in qaar ka mid ah cabbirrada ama qaababka goobaha la beddelo.
Habka Mercator wuxuu si weyn u ballaariyaa dhulka u dhow cirifyada waqooyi iyo koonfur, halka uu ka yareeyo muuqaalka dhulalka u dhow dhulbaraha. Arrintan ayaa sababtay in Afrika, Koonfurta Ameerika iyo qeybo badan oo ka tirsan dunida koonfureed ay khariidadda uga muuqdaan kuwo ka yar baaxaddooda dhabta ah.
Tusaale ahaan, khariidadda Mercator waxay Greenland iyo Afrika ka dhigtaa kuwo isu dhow marka la eego cabbirkooda muuqda. Xaqiiqadu waxay tahay in qaaradda Afrika ay ku dhowdahay 14 jeer baaxadda Greenland.
Afrika waxay leedahay dhul baaxaddiisu ka badan tahay 30 milyan oo kiiloomitir oo laba-jibbaaran, waxaana gudaha qaaradda isku mar geli kara dalal waaweyn oo ay ka mid yihiin Mareykanka, Shiinaha, Hindiya iyo qeybo badan oo Yurub ah.
Waa maxay khariidadda Equal Earth?
Qaraarka cusub wuxuu si gaar ah u xusay khariidadda loo yaqaan Equal Earth Projection, oo la sameeyay sannadkii 2018. Khariidaddani waxay ilaalisaa isu-dheellitirka baaxadda dhulalka, taasoo ka dhigaysa Afrika iyo qaaradaha kale inay u muuqdaan si aad ugu dhow cabbirkooda dhabta ah.
Si kastaba ha ahaatee, ma jiro hab lagu sawiri karo oogada wareegsan ee dhulka iyadoo aan wax qallooc ahi dhicin. Khariidad kasta waxay ilaalisaa macluumaad gaar ah—sida cabbirka, qaabka, jihada ama masaafada—iyadoo wax ka beddeleysa qeybaha kale.
Equal Earth waxay mudnaanta siisaa baaxadda dhulka, halka Mercator ay ku habboon tahay dhinaca jihaynta iyo socdaalka badda. Sidaas darteed, qaraarku ma mamnuucayo isticmaalka Mercator, gaar ahaan marka loo adeegsanayo hagidda maraakiibta.
Qaraarku ma beddelayaa xuduudaha dalalka?
Qaraarku waxba kama beddelayo xuduudaha caalamiga ah, madaxbannaanida dalalka, murannada dhuleed ama xaaladda sharci ee dhul kasta. Ujeeddadiisu waxay si gaar ah ugu kooban tahay qaabka loo muujinayo baaxadda qaaradaha iyo dhulalka marka lagu sawirayo khariidad fidsan.
Dalal dhowr ah ayaa intii ay codeyntu socotay caddeeyay in taageeradoodu ku saabsan tahay isticmaalka khariidado ilaaliya baaxadda dhabta ah, balse aysan taageersanayn in hal nooc oo khariidad ah khasab looga dhigo dhammaan waddamada iyo hay’adaha.
Qaraarku sidoo kale ma aha mid sharci ahaan dalalka ku qasbaya inay isla markiiba beddelaan khariidadahooda. Waxaase uu dowladaha, hay’adaha caalamiga ah, iskuullada, warbaahinta iyo shirkadaha tiknoolajiyadda ku dhiirrigelinayaa inay isticmaalaan khariidado si caddaalad iyo saxnaan leh u muujinaya qaaradaha.
Afrika oo dalbatay in la saxo sawirka dunida
Dowladaha Afrika waxay muddo dheer ku doodayeen in khariidadda Mercator aysan Afrika ka qaldin oo keliya dhinaca xisaabta, balse ay saameyn ku leedahay sida ay dadku u arkaan muhiimadda dhaqaale, siyaasadeed iyo juqraafiyeed ee qaaradda.
Dadka u ololeeya ololaha “Correct the Map” waxay sheegayaan in jiilal badan lagu barbaarinayay khariidad Afrika ka dhigaysa qaarad ka yar inta ay dhab ahaan tahay, halka Yurub, Waqooyiga Ameerika, Ruushka iyo Greenland loo muujiyo si aad uga weyn cabbirkooda dhabta ah.
Waxay arrintan ku tilmaameen dhaxal ka haray xilligii gumeysiga, kaas oo xoojiyay aragtida ah in waddamada dunida waqooyi ay ka baaxad iyo muhiimad weyn yihiin kuwa Afrika iyo dunida koonfureed.
Midowga Afrika ayaa hore u taageeray isticmaalka Equal Earth, wuxuuna dalalka xubnaha ka ah ugu baaqay inay dib-u-eegaan khariidadaha lagu isticmaalo manhajyada waxbarashada.
Maxay tani uga dhigan tahay Afrika?
Ansixinta qaraarkan waxay Afrika u tahay guul astaan iyo aqoonsi weyn leh. Inkastoo khariidad cusub aysan wax ka beddeleyn xaaladaha dhaqaale ama siyaasadeed ee qaaradda, haddana waxay saameyn ku yeelan kartaa sida jiilalka soo socda u fahmayaan baaxadda iyo kaalinta Afrika ee dunida.
Iskuullada, jaamacadaha, hay’adaha dowliga ah, warbaahinta iyo shirkadaha sameeya adeegyada khariidadaha ayaa la filayaa inay si tartiib ah u kordhiyaan isticmaalka Equal Earth iyo khariidadaha kale ee ilaaliya baaxadda dhabta ah ee dhulalka.
Dowladda Togo ayaa qorsheyneysa inay cusbooneysiiso agabka juqraafiga ee iskuulladeeda, iyadoo waddamada kale ee Afrika lagu dhiirrigelinayo inay qaadaan tallaabo la mid ah.
Go’aankan Golaha Guud wuxuu fariin cad u dirayaa dunida: khariidaduhu ma aha oo keliya sawirro lagu ogaado meelaha ay dalalku ku yaallaan, balse waxay saameyn ku leeyihiin sida bulshooyinka, qaaradaha iyo awoodda caalamiga ah loo arko.
Sida ay sheegtay Reuters, qaraarku waa mid aan sharci ahaan qasab ahayn, balse waxaa la filayaa inuu saameyn ku yeesho waxbarashada, warbaahinta, hay’adaha caalamiga ah iyo shirkadaha bixiya adeegyada khariidadaha casriga ah.
