Muqdisho, Qaranimo Online — 19-ka Sebtembar 2026: Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, ahna hoggaamiyaha Xisbiga Himilo Qaran, Mudane Shariif Sheekh Axmed, ayaa sheegay in wadahadalladii siyaasadeed ee u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo dhinacyada mucaaradka aysan ilaa hadda wax horumar ah samayn.
Sheekh Shariif ayaa ku eedeeyey madaxda dowladda inay diideen tanaasulladii lagu doonayey in lagu soo afjaro khilaafka siyaasadeed, gaar ahaan muranka ka taagan hannaanka doorashooyinka iyo marxaladda kala-guurka siyaasadeed ee dalka.
Madaxweynihii hore wuxuu tilmaamay in kulamadii iyo dadaalladii wadahadalka ee la qabtay aysan dhalin natiijo la taaban karo. Waxa uu mas’uuliyadda hakadka wadahadallada dusha ka saaray dowladda, isagoo ku dooday in dhinacyada talada haya aysan muujin dabacsanaan ku filan oo lagu gaari karo heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Inkasta oo uu si adag u dhaliilay qaabka dowladda u maareyneyso wadahadallada, Sheekh Shariif si rasmi ah uguma dhawaaqin in geeddi-socodka wadahadalku gebi ahaanba burburay.
Khilaafka doorashooyinka
Dowladda Federaalka iyo mucaaradka ayaa muddo isku khilaafsanaa hannaanka lagu maamulayo doorashooyinka dalka. Dowladda ayaa ku adkeysaneysa hirgelinta doorasho qof iyo cod ah, halka mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyadu ay dalbanayaan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay iyo in aan isbeddello waaweyn lagu sameyn hannaanka doorashada iyadoo aan la helin wadatashi ballaaran.
Dhinacyada mucaaradka ayaa sidoo kale walaac ka muujiyey wax-ka-beddellada dastuurka, qaabka loo diyaarinayo doorashooyinka iyo waxa ay ku tilmaameen go’aanno siyaasadeed oo dowladda dhexe ay qaadaneyso iyadoo aan heshiis lagala gaarin saamileyda siyaasadda.
Dowladdu, dhankeeda, waxay horey u sheegtay in doorasho qof iyo cod ahi ay shacabka Soomaaliyeed siinayso awoodda ay si toos ah ugu dooran karaan hoggaankooda, kana gudbinayso dalka nidaamka doorashooyinka dadban.
Mucaaradka oo dalbanaya dhexdhexaadin caalami ah
Hadalka Sheekh Shariif ayaa kusoo beegmaya iyadoo Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah iyo madaxda Puntland iyo Jubbaland, uu Qaramada Midoobay ka codsaday inay gacan ka geysato qabashada wadahadal siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Goluhu wuxuu sidoo kale dalbaday in la helo dhexdhexaadiye iyo dammaanad-qaade caalami ah oo kormeera fulinta heshiis kasta oo ay gaaraan Dowladda Federaalka iyo dhinacyada mucaaradka.
Warqad ku taariikhaysnayd 11-ka Sebtembar ayaa lagu sheegay in saddex dadaal oo wadahadal ah oo la sameeyey sagaalkii bilood ee lasoo dhaafay aysan guuleysan. Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu fashilka dadaalladaas ku eedeeyey Dowladda Federaalka, hase yeeshee eedeymahaasi waxay matalayaan aragtida isbahaysiga mucaaradka.
Baaq ku saabsan wadahadal loo dhan yahay
Khilaafka siyaasadeed ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay wajahayo caqabado amni, dhaqaale iyo kuwo bani’aadannimo. Dad badan oo Soomaaliyeed iyo saaxiibbada caalamiga ah ayaa ku baaqaya in murannada siyaasadeed lagu xalliyo wadahadal, tanaasul iyo hannaan heshiis lagu yahay.
Mowqifka Sheekh Shariif wuxuu muujinayaa in weli farqi weyn uu u dhexeeyo Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, gaar ahaan marka laga hadlayo doorashooyinka, dastuurka iyo qaabka loo wajahayo kala-guurka siyaasadeed.
Ilaa hadda, Dowladda Federaalka kama aysan jawaabin hadallada cusub ee Sheekh Shariif. Waxaana la sugayaa in dhinacyadu dib ugu soo laabtaan miiska wadahadalka, si looga fogaado in khilaafka siyaasadeed uu sii adkeeyo xaaladda dalka.
