Nairobi, Qaranimo Online — 24 Oktoobar 2026: Kooxaha gurmadka Kenya ayaa qof nool ka soo saaray burburka dhisme dabaqyo badan ka koobnaa oo Jimcihii ku dumay xaafadda Islii ee magaalada Nairobi, iyadoo howlgallada lagu raadinayo dadka kale ee la la’yahay ay galeen maalintoodii labaad.
Hay’adda Laanqayrta Cas ee Kenya ayaa xaqiijisay in qofka la soo badbaadiyay loo qaaday Isbitaalka Qaranka Kenyatta si loogu fidiyo daryeel caafimaad. Badbaadintan ayaa timid kaddib saacado badan oo ay kooxaha gurmadku ku hawlanaayeen sidii ay u gaari lahaayeen dadka laga cabsi qabo inay ku hoos jiraan burburka.
Dhismaha oo weli dhismihiisu socday ayaa dumay Jimcihii, 23-kii Oktoobar, iyadoo qeybihiisa hoose ay ka furnaayeen goobo ganacsi. Arrintaas ayaa sare u qaadday walaaca laga qabo in shaqaale, ganacsato iyo macaamiil ay ku sugnaayeen gudaha markii uu burburku dhacay.
Xiriir lala sameeyay qaar ka mid ah dadka ku hoos jira burburka
Wasiirka Arrimaha Gudaha Kenya, Kipchumba Murkomen, ayaa sheegay in kooxaha samatabixintu ay xiriir la sameeyeen qaar ka mid ah dadkii markii hore la soo sheegay in la la’yahay. Wuxuu tilmaamay in xiriirkaasi abuuray rajo ah in dad kale nolol lagu soo badbaadin karo.
Murkomen ayaa sheegay in mudnaanta koowaad ay tahay badbaadinta dadka, iyadoo baaritaanka sababta uu dhismuhu u dumay ay barbar socdaan dadaallada gurmadka.
Wasiirku wuxuu sidoo kale caddeeyay in goobtu tahay mid khatar badan, una baahan taxaddar, aqoon farsamo iyo iskaashi dhex mara samatabixiyeyaasha iyo injineerrada, si qaadista burburku aysan u keenin waxyeello dheeraad ah.
Tirada dadka maqan oo weli la hubinayo
Warbixintii hore ee dowladda ayaa sheegtay in toddoba qof la la’aa. Hase yeeshee, Laanqayrta Cas ee Kenya ayaa Sabtidii sheegtay inay diiwaangelisay 31 warbixinood oo ku saabsan dad la la’yahay, kuwaas oo ay waddo xaqiijintooda.
Tiradan macnaheedu ma aha in la xaqiijiyay in 31 qof ay dhammaantood ku hoos jiraan burburka. Hay’addu waxay sheegtay in qaar ka mid ah dadka la soo tebiyay inay maqan yihiin ay suuragal tahay inay goobta ka tageen ama guryahooda ku laabteen. Waxaa socda xiriir lala sameynayo qoysaska si loo kala caddeeyo xaaladda qof kasta.
Xogta shaqaalaha dhismaha ayaa iyaduna soo martay warbixinno kala duwan. Murkomen wuxuu markii hore sheegay in dhammaan 67-kii shaqaale ee goobta joogay la helay, iyadoo 66 ay badqabeen, midna dhaawacmay. War dambe oo Laanqayrta Cas laga soo xigtay ayaa sheegay in 66 ka mid ah 67-ka shaqaale la raadraacay lana xaqiijiyay halka ay joogaan. Sidaas darteed, tirada kama dambaysta ah ee dadka weli maqan waxay ku xiran tahay dhammaystirka hubinta socota.
Kow iyo toban dukaan oo furnaa markii uu dhismuhu dumay
Sida uu sheegay wasiirka arrimaha gudaha, 11 dukaan oo ku yaallay dabaqa hoose iyo qeybta dhulka ka hooseysa ayaa shaqeynayay markii uu dhismuhu soo dumay. Tani waxay muujineysaa in baadigoobku aanu ku koobnayn shaqaalihii dhismaha, balse uu sidoo kale khuseeyo dadkii ku sugnaa goobaha ganacsiga.
Howlgalka waxaa iska kaashanaya ciidamada difaaca Kenya, booliska, maamulka Nairobi, adeegga dhallinyarada qaranka, Laanqayrta Cas iyo hay’ado kale oo gurmad. Waxaa sidoo kale la diyaarinayaa taageero nafsiyeed oo loogu talagalay dadka iyo qoysaska ay musiibadu saameysay.
Baaritaan iyo isla-xisaabtan
Murkomen ayaa sheegay in hay’adaha dowladda dhexe, maamulka deegaanka iyo hay’adaha xirfadeed ee ay khuseyso ay baarayaan duruufaha sababay burburka.
Wuxuu ku baaqay in lala xisaabtamo cid kasta oo baaritaanku ku caddeeyo masuuliyad, oo ay ku jiraan xirfadlayaal oggolaansho ama qiimeyn badbaado siiyay dhisme aan buuxin heerarka looga baahan yahay.
Dhacdadan ayaa dib u soo celisay su’aalaha ku saabsan kormeerka dhismayaasha, ilaalinta tayada iyo badbaadada dadka ku ganacsada dhismayaal aan weli la dhammaystirin. Si kastaba, sababta rasmiga ah ee burburka weli lama xaqiijin, waxaana go’aankeeda lagu sugayaa natiijada baaritaanka.
Qoysaska oo loogu baaqay inay soo sheegaan dadka maqan
Laanqayrta Cas ee Kenya ayaa dadka raadinaya ehelkooda ugu baaqday inay tagaan miiska raadraaca ee laga sameeyay goobta ama wacaan lambarka bilaashka ah ee 1199. Xogta qoysasku bixiyaan ayaa ka caawinaysa kooxaha gurmadka inay xaqiijiyaan dadka maqan iyo kuwa laga yaabo inay gudaha ku sugnaayeen.
Ilaa xogtii la helay xilligii maqaalkaan la diyaarinayay, khasaaraha guud ee dhacdada weli si kama dambays ah looma xaqiijin. Howlgallada samatabixinta iyo raadraaca dadka maqan ayaa socda.
