MUQDISHO | September 16, 2026 — Agaasimaha Guud ee Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya (ICA), Xuseen Qaasim Yuusuf, ayaa xarunta dhexe ee hay’adda ee magaalada Muqdisho ku qaabilay wafdi uu hoggaaminayey Ku-simaha Agaasimaha Xarunta Midowga Afrika ee La-dagaallanka Argagixisada (AUCTC), Idriss Mounir Lallali.
Kulanka ayaa diiradda lagu saaray sidii loo xoojin lahaa iskaashiga dhinacyada la-dagaallanka argagixisada, sugidda xuduudaha, maaraynta socdaalka iyo la socodka dhaq-dhaqaaqyada isaga gudba xuduudaha Soomaaliya.
Labada dhinac ayaa ka wada hadlay muhiimadda ay leedahay in hay’adaha Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika ay yeeshaan hannaan wada-shaqayn oo joogto ah, gaar ahaan marka la eego khataraha amni ee ka gudba xuduudaha iyo dhaqdhaqaaqyada kooxaha argagixisada.
Qodobbada muhiimka ah ee kulanka looga hadlay waxaa ka mid ahaa isdhaafsiga xogaha amniga iyo socdaalka, xaqiijinta macluumaadka rakaabka iyo la socodka dhaq-dhaqaaqyada dadka looga shakiyo inay xiriir la leeyihiin falal argagixiso—gaar ahaan kuwa ka tallaabaya xuduudaha dhulka, badda iyo hawada ee Soomaaliya.
Casriyeynta nidaamyada ilaalinta xuduudaha
Masuuliyiinta Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda ayaa wafdiga Midowga Afrika u soo bandhigay horumarka ay hay’addu ka samaysay sugidda iyo xaqiijinta amniga xuduudaha, iyadoo adeegsanaysa teknoolojiyad casri ah iyo nidaamyo dhijitaal ah oo lagu maareeyo xogta socdaalka.
Nidaamyadan ayaa hay’adda ka caawinaya kaydinta iyo hubinta macluumaadka rakaabka, xaqiijinta dukumentiyada safarka iyo aqoonsiga dhaqdhaqaaqyada keeni kara khataro amni. Waxay sidoo kale fududaynayaan socdaalka sharciga waafaqsan, iyagoo isla markaas sare u qaadaya awoodda dowladda ee ka hortagga tahriibka, dambiyada abaabulan iyo socdaalka sharci-darrada ah.
Agaasimaha Guud Xuseen Qaasim Yuusuf ayaa adkeeyey in iskaashi dhow oo dhex mara Soomaaliya iyo hay’adaha gobolka uu muhiim u yahay la-dagaallanka argagixisada iyo dambiyada isaga gudba xuduudaha.
Waxa uu tilmaamay in isdhaafsiga xogaha waqtigooda ku habboon iyo isku-xirka nidaamyada hay’adaha kala duwan ay fududayn karaan in la aqoonsado khataraha ka hor inta aanay dalka soo gaarin, iyadoo aan la carqaladaynayn dhaqdhaqaaqa dadka sida sharciga ah u safraya.
Labada dhinac ayaa isku raacay muhiimadda sii wadidda wada-shaqaynta, tababarrada, taageerada farsamo iyo isdhaafsiga xogaha amniga, si loo xoojiyo awoodda Soomaaliya ee ilaalinta xuduudaheeda iyo ka hortagga khataraha gobolka.
AUCTC oo Soomaaliya ka bilowday qiimayntii ugu horreysay
Kulankan ayaa ku soo beegmaya iyadoo Xarunta Midowga Afrika ee La-dagaallanka Argagixisada ay Soomaaliya ka bilowday hawlgalkeedii ugu horreeyey ee qiimaynta qaran ee la-dagaallanka argagixisada.
Hawlgalka qiimaynta ayaa lagu tilmaamay tallaabo muhiim ah oo qayb ka ah dadaallada qaaradda Afrika ee lagu xoojinayo awoodda hay’adaha ammaanka Soomaaliya iyo iskaashiga lagula dagaallamayo khataraha argagixisada.
Qiimayntan waxay qayb ka tahay geeddi-socodka kala-guurka amniga, xilli ciidamada Midowga Afrika ay si tartiib ah masuuliyadaha amniga ugu wareejinayaan ciidamada Soomaaliya.
Ujeeddada wafdiga AUCTC ayaa ah inuu qiimeeyo kaabeyaasha difaaca iyo nidaamyada amniga ee Soomaaliya, dib u eego horumarka hawlgallada iyo waxqabadka hay’adaha qaranka, isla markaana aqoonsado meelaha u baahan taageero farsamo, tababar iyo awood-dhisid dheeraad ah.
Hawlgalkan wuxuu sidoo kale fursad u siinayaa hay’adaha Soomaaliya inay soo bandhigaan guulaha ay gaareen, caqabadaha horyaalla iyo baahiyaha mudnaanta leh ee u baahan taageerada Midowga Afrika iyo saaxiibbada caalamiga ah.
Iskaashiga Wasaaradda Gaashaandhigga
Wafdiga AUCTC ayaa kulamo gaar ah la yeeshay masuuliyiin ka tirsan Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya. Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Gaashaandhigga, Cumar Cali Cabdi, ayaa carrabka ku adkeeyey in taageerada Midowga Afrika ay tahay inay si toos ah u xoojiso qorshayaasha istiraatiijiyadeed ee Soomaaliya ee amniga iyo xasilinta dalka.
Wadahadallada Wasaaradda Gaashaandhigga iyo wafdiga Midowga Afrika ayaa lagu soo qaaday iskaashiga la-dagaallanka argagixisada, wadaagista xogaha sirdoonka iyo sidii loo carqaladayn lahaa shabakadaha maaliyadeed ee sharci-darrada ah ee maalgelin kara falalka argagixisada.
La socodka ilaha dhaqaale ee kooxaha hubeysan ayaa loo arkaa qayb muhiim ah oo ka mid ah istiraatiijiyadda guud ee la-dagaallanka argagixisada, maadaama tallaabooyinka noocaas ahi ay wiiqi karaan awoodda kooxahaasi u leeyihiin qorista dagaalyahannada, iibsashada hubka iyo fulinta weerarrada.
Nidaamka casriga ah ee PISCES 10
Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe waday casriyeynta nidaamyada maaraynta xuduudaha. Tallaabooyinka la qaaday waxaa ka mid ah tababar toddobaad socday oo ku saabsanaa nidaamka casriga ah ee PISCES 10.
PISCES 10 wuxuu awood u siinayaa hay’adda inay samayso aqoonsiga biometriga, maamusho xogta rakaabka, hubiso saxnaanta dukumentiyada safarka, isla markaana xogta la barbar dhigto keydadka caalamiga ah.
Nidaamku wuxuu la falgeli karaa shabakadda booliska caalamiga ah ee INTERPOL I-24/7 iyo nidaamka MIDAS ee Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM). Isku-xirkaas ayaa sare u qaadaya awoodda lagu ogaan karo dukumentiyada been-abuurka ah, dadka la raadinayo iyo dhaqdhaqaaqyada laga yaabo inay khatar ku yihiin amniga qaranka ama gobolka.
Teknoolojiyaddan ayaa muhiimad gaar ah u leh Soomaaliya, oo leh xuduudo dhuleed oo dheer, xeeb ballaaran iyo garoomo diyaaradeed oo ay maraan rakaab gudaha iyo dibadda u kala safraya.
Dib-u-habaynta adeegyada socdaalka iyo baasaboorrada
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa hore u bogaadiyey dib-u-habaynta ay waddo Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, isagoo shaqada hay’adda ku tilmaamay mid muhiim u ah madaxbannaanida iyo amniga dowladda Soomaaliyeed.
Hay’addu waxay hirgelisay habraacyo cusub oo hawlgal—Standard Operating Procedures—kuwaas oo lagu dedejiyey adeegyada baasaboorrada laguna hagaajiyey habka codsiyada loo hubiyo loona maareeyo.
Baasaboorrada cusub ayaa sidoo kale lagu xiriiriyey keydka xogta Aqoonsiga Qaranka, si loo xoojiyo xaqiijinta aqoonsiga muwaadiniinta, loogana hortago in qof uu isticmaalo magac ama dukumenti aan isaga lahayn.
Iskaashiga ICA iyo AUCTC ayaa la filayaa inuu taageero dadaallada Soomaaliya ee lagu dhisayo nidaam xuduudeed casri ah, sugan oo fududeeya socdaalka sharciga ah, isla markaana ka hortaga argagixisada iyo dambiyada isaga gudba xuduudaha.
