Duufaan diblomaasiyadeed oo culus ayaa ka dhex qaraxday Mareykanka iyo xulafadiisa soo jireenka ah ee Yurub, taas oo ka dhalatay tallaabooyin aan horey loo arag oo uu qaaday Madaxweyne Donald Trump. Faafinta farriimaha gaarka ah ee madaxda Norway iyo Faransiiska, oo ay weheliso dalabka adag ee la xiriira la-wareegidda jasiiradda Greenland, ayaa abuurtay jawi “kalsoonidarro” ah oo gilgilay isbahaysiga Reer Galbeedka.
Xiisaddan ayaa u muuqata mid ka gudubtay khilaaf siyaasadeed, waxayna isu beddeshay loollan salka ku haya mabaadi’da aasaasiga ah ee xiriirka caalamiga ah: Madaxbannaanida, ilaalinta sirta diblomaasiyadda, iyo adeegsiga awoodda dhaqaalaha.
- Damaca “Xukunka Buuxa” ee Greenland: Xudunta khilaafkan waa damaca Maraykanka ee ku aaddan jasiiradda Greenland. Farriin qoraaleed oo sir ah oo uu Madaxweyne Trump u diray Ra’iisul Wasaaraha Norway, Jonas Gahr Støre, ayuu si cad ugu sheegay in “amniga adduunku uusan sugnaanayn ilaa Mareykanku helo gacankuhaynta dhammayska tiran (Complete and Total Control) ee Greenland.”
Trump wuxuu ku dooday in Denmark aysan xaq u lahayn lahaanshaha jasiiradda, isagoo tallaabadaas ku tilmaamay mid lagamamaarmaan u ah amniga Maraykanka. Waxaa intaas dheer, wuxuu si toos ah ugu xiriiriyay arrintan iyo NATO, isagoo yiri: “Waxaan NATO u qabtay wax ka badan cid kasta… hadda NATO waa inay Maraykanka wax u qabataa.” Tani waxay ka dhigan tahay inuu isbahaysiga NATO u arko mid ku dhisan “wax-isdhaafsi” (transactional) halkii uu ka ahaan lahaa isbahaysi difaac oo mabaadi’ ku dhisan.
- Digniinta Macron: “Damaca (Gumaysi)” (Imperial Ambitions): Madaxweynaha Faransiiska, Emmanuel Macron, ayaa si adag uga jawaabay xaaladda cusub mar uu ka hadlayay Madasha Dhaqaalaha Adduunka ee Davos. Isagoo tixraacaya habdhaqanka Mareykanka (in kasta oo uusan magacaabin), Macron wuxuu ka digay in dunidu ay u guurayso nidaam “aan sharci lahayn” halkaas oo “Hammiga Boqortooyo/Gumaysi uu dib u soo noolanayo.”
Macron wuxuu hoosta ka xarriiqay in haddii sharciga caalamiga ah lagu tunto, oo kaliya la raaco “sharciga kan ugu awoodda badan,” ay horseedi doonto xasilloonidarro caalami ah. Digniintiisu waxay timid kadib markii Trump uu faafiyay fariin gaar ah oo Macron uu ku muujinayay inuusan fahmin “waxa Mareykanku ka damacsan yahay Greenland.”
- Cadaadiska Canshuuraadka: Dhinaca kale, xiisadda ayaa ku fidday dhanka dhaqaalaha. Trump ayaa ku hanjabay inuu canshuur 200% ah ku soo rogi doono khamriga iyo waxsoosaarka Faransiiska haddii khilaafka siyaasadeed aan la xalin. Tani waa tallaabo cusub oo halis ah; canshuuraadka (tariffs) oo dhaqan ahaan loo isticmaali jiray arrimaha ganacsiga, ayaa hadda loo beddelay “hub siyaasadeed” oo lagu ciqaabo xulafada diiddan siyaasadda Aqalka Cad.
- Dhammaadka “Diblomaasiyadda Qarsoon” (Zone of Privacy): Mid ka mid ah dhinacyada ugu khatarta badan ee dhacdooyinkan waa faafinta fariimaha gaarka ah ee hoggaamiyeyaasha.
Diblomaasiyaddu waxay ku dhisnayd kalsooni ah in wadahadallada hoose ee daaha gadaashiisa ka dhaca ay sir yihiin, si loo xaliyo ismaandhaafka siyaasiga ah. Markii Trump uu shaaciyay farriimahaas, si uu dhibco siyaasadeed uga dhaliyo, wuxuu burburiyay kalsoonidii u dhexaysay hoggaamiyayaasha. Tani waxay keenaysaa in madaxda caalamku ay ka fogaadaan wadahadallo daahfuran, taas oo adkaynaysa xalinta dhibaatooyinka mustaqbalka.
Xigasho: Goobjoog News
