Muqdisho, Qaranimo Online — 23 Sebteembar 2026: Dowladda Ingiriiska ayaa ku dhawaaqday gargaar bani’aadannimo oo dhan £5 milyan, kaas oo lagu xoojinayo u-diyaargarowga fatahaadaha laga cabsi qabo inay Soomaaliya ka dhacaan xilliga roobabka Deyrta. Maalgelintan ayaa loogu talagalay in tallaabooyin hore lagu ilaaliyo dadka nugul, lagu yareeyo khasaaraha, isla markaana lagu joogteeyo adeegyada aasaasiga ah.
Taageeradan ayaa la filayaa inay gaarto ilaa 600,000 oo qof oo ku nool deegaannada halista ugu jira fatahaadaha. Ku dhawaaqista ayaa timid iyadoo Muqdisho lagu qabtay Madasha Bani’aadannimada Dalka, halkaas oo dowladda Soomaaliya, hay’adaha gargaarka iyo saaxiibbada caalamiga ahi kaga wada hadlayeen diyaarinta jawaab isku dubbaridan.
Dhaqaalaha ayaa diiradda lagu saarayaa isku xirka digniinta hore iyo tallaabooyinka lagu badbaadinayo bulshada. Qorshuhu wuxuu ka kooban yahay in qoysaska khatarta ku jira loo fududeeyo inay u guuraan meelo ammaan ah, iyadoo dhinaca kalena la ilaalinayo helitaanka adeegyada caafimaadka, nafaqada, biyaha iyo fayadhowrka.
Muhiimadda habkan ayaa ah in digniinta laga bixiyo fatahaadaha ay la socoto awood wax looga qaban karo khatarta. Ogaanshaha halista oo keliya kuma filna qoys aan haysan dhaqaale uu ku guuro ama meel uu ku badbaado; sidaas darteed, isku xirka xogta digniinta, daadgureynta iyo adeegyada aasaasiga ahi wuxuu qayb muhiim ah ka yahay u-diyaargarowga.
Qorshaha ayaa mudnaan gaar ah siinaya Jowhar iyo Beledweyne, oo ka mid ah magaalooyinka si joogto ah ula kulma fatahaadaha webiyada. Taageeradu waxay sidoo kale gaari doontaa dadka ku nool ku dhowaad 100 xero oo barakacayaal ah, iyo bulshooyinka ay biyuhu go’doomin karaan.
Dadka hore uga barakacay guryahooda ayaa wajahaya culays dheeraad ah marka fatahaaduhu ku soo beegmaan goobaha ay ku nool yihiin. Sidaas awgeed, taageerada loo qorsheeyay xeryaha waxay muhiim u tahay ilaalinta adeegyada ay qoysaskani ku tiirsan yihiin iyo yaraynta halista barakac kale.
Maalgelinta waxaa loo qaybinayaa laba barnaamij oo hore uga shaqaynayay Soomaaliya, kuwaas oo kala ah Caafimaad Plus iyo RESTORE. Mid kasta waxaa loo qoondeeyay £2.5 milyan, iyadoo shaqooyinkoodu is-dhammaystirayaan dhinacyada adeegyada aasaasiga ah iyo u-diyaargarowga fatahaadaha.
Barnaamijka Caafimaad Plus, oo ay hoggaaminayso hay’adda Action Against Hunger, ayaa taageeraya sii shaqaynta ilaa 71 xarumood oo caafimaad. Ujeeddadu waa in dadka ku nool deegaannada ay fatahaaduhu saameyn karaan aysan lumin adeegyada caafimaadka iyo nafaqada xilliga ay baahidu sii kordhi karto.
Qorshaha waxaa sidoo kale ku jira adeegyo caafimaad oo guurguura, kuwaas oo muhiim u noqon kara gaarsiinta daryeelka dadka barakaca ama ay ku adkaato inay tagaan xarumaha caafimaadka. Joogteynta xarumaha iyo adeegyada guurguura ayaa isu kaabaya sidii daryeelku u gaari lahaa bulshooyinka nugul.
Dhanka kale, barnaamijka RESTORE, oo ay fulinayaan FAO, IOM iyo World Vision, ayaa dhaqaalaha u adeegsanaya xoojinta digniinta hore, daadgureynta ku-meel-gaarka ah iyo difaacyada fatahaadaha. Taageerada guud waxaa kale oo qayb ka ah gargaar lacageed iyo tallaabooyin lagu ilaalinayo ilaha nolol-maalmeedka qoysaska.
Ilaalinta nolol-maalmeedku waxay muhiim u tahay awoodda qoysasku ugu soo kaban karaan musiibada ka dib. Marka qoys uu waayo hoygiisa iyo ilihii uu dakhli ka heli jiray, saameynta fatahaaduhu waxay sii socon kartaa muddo ka dheer inta ay biyuhu taagan yihiin. Tallaabooyinka hore ayaa sidaas darteed loogu talagalay inay yareeyaan khasaaraha degdegga ah iyo culayska soo kabashada.
Dowladda Ingiriiska ayaa sheegtay in maalgelintani ka timid Sanduuqa Dhibaatooyinka Bani’aadannimo ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda, ayna qayb ka tahay qorshe ballaaran oo dhan £15 milyan, kaas oo lagu taageerayo dalalka ugu nugul saameynta El Niño.
Agaasimaha Horumarinta ee Safaaradda Ingiriiska ee Muqdisho, Chris Pycroft, ayaa sheegay in tallaabooyinka la qaado ka hor fatahaadaha ay badbaadin karaan nolosha, ilaalin karaan adeegyada muhiimka ah, isla markaana yareyn karaan khasaaraha soo gaara ilaha nolol-maalmeedka bulshada.
Baahida loo qabo diyaar-garowga hore ayaa waxaa muujinaya saameyntii fatahaadihii El Niño ee 2023, kuwaas oo saameeyay 2.48 milyan oo qof, halka 1.2 milyan oo qof ay ka barakaceen deegaannadooda.
Maalgelintan cusub ayaa loogu talagalay in casharradaas loo beddelo tallaabooyin wax ku ool ah: digniin waqtigeeda gaarta bulshada, qoysas loo fududeeyo inay badbaadaan, iyo adeegyo sii shaqeeya marka fatahaaduhu carqaladeeyaan nolosha dadka.
