Xigasho: BBC Somali
QOL | September 11, 2026 – Ilo-wareedyo ka tirsan dowladda iyo goobjoogayaal ayaa sheegay Jimcihii in Xuutiyiinta Ansaarullaah ee taageerada ka hela Iran ay la wareegeen magaalo xeebeed istaraatiiji ah iyo jasiirad ku taalla Marinka Bab al-Mandab ee Yemen, iyadoo warbaahinta Axios ay sheegtay in madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu diiday codsi uga yimid dhaxal-sugaha Sacuudiga oo ahaa in duqeymo lagu qaado Xuutiyiinta.
Xuutiyiinta ayaa gaaray magaalada Dhu Bab ee Yemen, oo si toos ah ugu taalla Marinka Bab al-Mandab, waxayna la wareegeen Jasiiradda Baryim/Miyuun ee Yemen oo ku taalla marinka. Labadan goobood ayaa muhiim u ah gacan-ku-haynta marinkan, kaas oo loo arko mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan caalamka ee ay maraan maraakiibta xamuulka qaada.
Mas’uul ayaa wakaaladaha Reuters iyo AFP u sheegay in doonyo ay saarnaayeen dagaalyahanno Xuutiyiin ah oo hubaysan ay gaareen Jasiiradda Baryim/Miyuun, taas oo marinka u kala qaybisa laba waddo oo maraakiibtu isticmaalaan, kaddib markii ciidamada dowladda ay Khamiistii isaga baxeen.
Mas’uulka oo codsaday inaan magaciisa la shaacin ayaa intaas ku daray: “Xuutiyiintu waxay si buuxda ula wareegeen gacan-ku-haynta aagga Bab al-Mandab iyo Jasiiradda Miyuun oo ku taalla bartamaha marinka.”
Goobjooge ayaa sheegay in maleeshiyaadka Xuutiyiintu “ay ku fidsan yihiin xeebta Bab al-Mandab, isla markaana ay ku socdaan gaadiid militari.”
Arrintan ayaa timid maalin kaddib markii Xuutiyiintu ay la wareegeen magaalada xeebta ku taalla ee Al-Mukha, oo ka tirsan gobolka Taiz.
Sidoo kale, ilo militari oo Yemeniyiin ah ayaa Reuters u sheegay in Xuutiyiintu ay gaareen Jasiiradaha Haniish ee Badda Cas, halka ciidamada dowladda iyo xulafadoodu ay dhanka koonfureed uga dhaqaaqeen xeebta iyagoo u sii jeeda Dhu Bab, oo ku dhow Marinka Bab al-Mandab.
Tariq Saleh, oo ah taliyaha waxa loogu yeero Ciidamada Iska-caabbinta Qaranka ee hoos taga dowladda Yemen, kuwaas oo saldhiggoodu yahay xeebaha galbeed, ayaa sheegay in ciidamadiisu ay xaruntooda taliska u rareen meel ammaan ah si ay dib ugu abaabulaan safafkooda, sida ay Reuters sheegtay.
Dhanka kale, afhayeenka militariga ee ciidamada qalabka sida ee Xuutiyiinta Ansaarullaah, Yaxya Sariic, ayaa bayaan uu soo saaray Khamiistii ku sheegay in diyaaradaha dagaalka Sacuudigu ay 12 saacadood gudahood 54 duqeyn cirka ah ka fuliyeen gobollada Al-Jawf, Ma’rib, Taiz, Xudeydah, Sanca iyo Al-Baydaa.
Sidoo kale, Sacuudigu wuxuu shalay sheegay inuu hawlgeliyay seeriga digniinta ee magaalooyinka Khamis Mushait iyo Abha, si looga digtoonaado khatar suuragal ah. Xilli ay sidaas socotay, isbahaysiga uu hoggaamiyo Riyadh ayaa sheegay in koonfurta Sacuudiga ay la kulantay weerarro Xuutiyiintu u adeegsadeen gantaallo ballistic ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, ka hor inta aysan mas’uuliyiintu dhowr daqiiqo kaddib ku dhawaaqin in khatartii ay meesha ka baxday.
Dabayaaqadii Khamiistii, website-ka Axios ayaa soo xigtay mas’uuliyiin Mareykan ah oo sheegay in dhaxal-sugaha Sacuudiga, Amiir Mohammed bin Salman, uu Khamiistii laba jeer telefoon kula hadlay madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, isla markaana uu ku cadaadiyay inuu duqeymo ku qaado Xuutiyiinta.
Warbixintu waxay sheegtay in Trump uu diiday codsigaas, iyadoo mas’uuliyiin Mareykan ah ay sheegeen in maamulka Mareykanku aanu hadda qorshaynayn inuu si toos ah tallaabo militari uga qaado Xuutiyiinta.
Sida uu sheegay Axios, waxaa sii kordhaya walaaca Mareykanka ee ku aaddan colaadda sida xawliga ah uga sii daraysa Yemen, iyadoo Mareykanku uu doonayo inuu xoojiyo taageerada uu siiyo Sacuudiga, isla markaana uu isku dayayo inuu ka fogaado ku lug yeelashada militari ee tooska ah.
Wadahadallo u dhexeeya Iran iyo Sacuudiga oo ku saabsan “amni-darrada sii kordheysa”
Dhanka kale, Tehran ayaa sheegtay in diblomaasiyiinta ugu sarreeya Iran iyo Sacuudiga ay khadka telefoonka ku wada hadleen, iyagoo ka arrinsaday “sii kordhaya amni-darrada” gobolka, iyadoo aan laga hadlin dagaalka dhowaan ka qarxay Yemen, halkaas oo labada dal ay taageeraan dhinacyo iska soo horjeeda.
Tehran waxay Xuutiyiinta Yemen siisaa taageero militari iyo mid dhaqaale, kuwaas oo sannado badan gacanta ku hayay qaybo ballaaran oo waqooyiga dalka ah. Dhanka kale, Riyadh waxay taageertaa dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay, waxayna duqeymo cirka ah ku qaadday Xuutiyiinta tan iyo markii ay bilaabeen ballaarintooda, sida ay kooxdu sheegtay.
Diblomaasiga ugu sarreeya Iran, Cabbaas Caragi, ayaa Khamiistii fiidkii wada-hadallo la yeeshay dhiggiisa Sacuudiga, Faysal bin Farxaan, iyagoo ka wada hadlay “sii kordhaya xiisadaha iyo amni-darrada gobolka”, sida ay sheegtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran.
Warbixinta kooban ee wada-hadalka ayaa sheegtay in labada dhinac ay “adkeeyeen baahida loo qabo in la sii wado iskaashiga iyo dadaallada diblomaasiyadeed si looga hortago in xiisaduhu sii xumaadaan, loona soo celiyo xasilloonida.”
Inkasta oo bayaanka wasaaraddu uusan si toos ah Yemen ugu xusin wada-hadalka, haddana bayaan gaar ah oo ku saabsanaa dagaalka halkaas ka socda ayaa xaqiijiyay in “aanay suurtagal ahayn in dhibaatada Yemen lagu xalliyo faragelin militari.”
Dhanka kale, ergayga gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Yemen, Hans Grundberg, ayaa Khamiistii intii lagu guda jiray kulan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay looga hadlayay Yemen sheegay in beesha caalamku ay tahay inay tallaabo qaaddo si wax looga qabto “marxalad cusub oo ka khatar badan” oo uu galay dagaalka Yemen.
Wuxuu sheegay in la wareegidda Xuutiyiinta ee Al-Mukha ay siisay “joogitaan toos ah oo ay ku yeesheen afafka mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan caalamka,” taas oo walaac weyn ka abuureysa xorriyadda isu-socodka maraakiibta.
Xigasho: BBC Somali
____________________________________________________________________________________________________
