STRASBOURG, FRANCE — Guddoomiyaha Guddiga Midowga Yurub, Ursula von der Leyen, ayaa sheegtay in Canada iyo Yurub ay “si isku mid ah dunida u arkaan,” iyadoo soo bandhigtay qorshe lagu doonayo in xiriirka labada dhinac laga gudbiyo heshiiska ganacsiga loona beddelo isbahaysi ballaaran oo dhinacyada dhaqaalaha, amniga, difaaca iyo tiknoolajiyadda ah.
Von der Leyen ayaa hadalkan ka jeedisay khudbaddeeda sannadlaha ah ee xaaladda Midowga Yurub, oo ka dhacday Baarlamaanka Yurub ee magaalada Strasbourg. Ra’iisul Wasaaraha Canada Mark Carney ayaa khudbadda ka dhegeysanayey safka hore, halkaas oo xildhibaannadu si diirran ugu soo dhaweeyeen.
“Waxaan dunida ku aragnaa indho isku mid ah,” ayay tiri von der Leyen, iyadoo tilmaamaysa mowqifyada ay Canada iyo Midowga Yurub ka wadaagaan Garaadka Macmalka ah, isbeddelka cimilada, gobolka Arctic-ga, juqraafi-siyaasadda, Ukraine, difaaca, macdanta muhiimka ah iyo silsiladaha sahayda.
Waxay sidoo kale sheegtay in waxa ugu muhiimsan ee mideeya labada dhinac uu yahay rumaysnaanta dimuqraadiyadda, ku-dhaqanka sharciga iyo xorriyadda ay dowladuhu u leeyihiin inay doortaan cidda ay la shaqaynayaan. Khudbadda rasmiga ah ee Guddiga Midowga Yurub
Laga gudbayo CETA loona gudbayo “Isbahaysiga Mustaqbalka”
Canada iyo Midowga Yurub waxaa hadda ka dhexeeya Heshiiska Dhaqaale iyo Ganacsi ee Dhammaystiran—CETA. Von der Leyen ayaa sheegtay in ganacsiga badeecooyinka labada dhinac uu kordhay boqolkiiba 75 muddo ka yar toban sano, taas oo ay ku tilmaantay caddeyn muujinaysa faa’iidada heshiisyada ganacsiga.
Waxay ku dhawaaqday in labada dhinac ay doonayaan inay ka gudbaan CETA, una tallaabaan waxa loogu yeeray “Isbahaysiga Mustaqbalka.” Ujeeddadu waa in la abuuro hannaan wadajir ah oo lagu xoojiyo barwaaqada, ammaanka dhaqaalaha iyo awoodda labada dhinac ay uga jawaabayaan isbeddellada caalamka.
Isbahaysiga la soo jeediyey wuxuu dabooli karaa wax-soo-saarka casriga ah, tiknoolajiyadda, warshadaha difaaca, tamarta, macdanta muhiimka ah, baytariyada, Garaadka Macmalka ah, kumbuyuutarrada quantum-ka, amniga internetka iyo mashaariicda gobolka Arctic-ga.
Von der Leyen ayaa sheegtay in xiriirkan cusub aanu ahayn mid dal kale looga soo horjeedo, balse looga gol leeyahay in Canada iyo Yurub ay xoojiyaan awooddooda wadajirka ah.
Hindisaha “xubin xiriirsan”
Khudbadda qaybteedii ugu hadal-haynta badnayd, von der Leyen waxay soo jeedisay in Canada loo furo waddo ay ku noqon karto “xubintii xiriirsanayd ee ugu horreysay” ee Midowga Yurub.
Soo jeedintaas ayaa Baarlamaanka Yurub ka dhalisay sacab iyo istaag, kaddibna Carney ayaa ka kacay kursigiisa oo u tagay von der Leyen, iyagoo is-gacan qaaday oo is-habsiiyey.
Hase yeeshee, “xubin xiriirsan” ma aha xaalad sharci oo hadda ku qeexan heshiisyada Midowga Yurub. Sidaas awgeed, weli lama oga xuquuqda, waajibaadka iyo awoodaha uu xiriirkaasi siin doono Canada.
Sidoo kale lama caddayn in Canada ay heli doonto marin dheeraad ah oo suuqa Yurub ah, inay ka qaybqaadan karto barnaamijyada Midowga Yurub ama in muwaadiniinta Canada loo fududayn doono inay ku noolaadaan kana shaqeeyaan dalalka xubnaha ka ah ururka.
Go’aan kasta oo arrintan laga gaarayo wuxuu u baahan doonaa wadahadallo siyaasadeed iyo sharci, iyo taageerada dowladaha xubnaha ka ah Midowga Yurub. Reuters
Canada oo ka taxaddaraysa erayga “xubinimo”
Ra’iisul Wasaare Mark Carney ayaa hore u sheegay in Canada aysan doonayn xubinimo buuxda oo Midowga Yurub ah, balse ay raadinayso “isbahaysi gaar ah” oo ka qoto dheer heshiis ganacsi oo keliya.
Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Canada ayaa soo dhaweeyey qorshaha lagu dhisayo Isbahaysiga Mustaqbalka, balse bayaankiisa si toos ah uguma aanu xusin soo jeedinta xubinimada xiriirsan.
Afhayeen u hadlay xafiiska Carney ayaa sheegay in hindisaha cusub uu yahay waddo wanaagsan oo ay Canada iyo Midowga Yurub si wadajir ah u qeexi doonaan.
Habkan taxaddarka leh wuxuu muujinayaa in Ottawa ay doonayso iskaashi qoto dheer, laakiin aysan rabin nidaam wiiqaya madaxbannaanida Canada ama awooddeeda ay si gaar ah ugu dejisan karto siyaasadaheeda.
Xiriirka Mareykanka oo sii adkaanaya
Isku soo dhowaanshaha Canada iyo Midowga Yurub ayaa dhacaya xilli xiriirka Ottawa iyo Washington uu wajahayo khilaaf ganacsi iyo mid siyaasadeed.
Wadahadalladii ganacsiga Canada iyo Mareykanka ayaa burburay, waxaana xigay canshuuro ay labada dhinac iska saareen. Hadallada Madaxweyne Donald Trump ee ku saabsan in Canada laga dhigo gobolka 51-aad ee Mareykanka ayaa sidoo kale kordhiyey walaaca ku saabsan madaxbannaanida Canada.
Dowladda Carney ayaa isku dayaysa inay yarayso ku-tiirsanaanta suuqa Mareykanka, iyadoo ballaarinaysa xiriirrada ganacsi, amni iyo maalgashi ee Yurub iyo gobollada kale.
Von der Leyen waxay sheegtay in iskaashiyada cusub ay jawaab u yihiin daciifnimada ku timid nidaamka caalamiga ah ee ku dhisan xeerarka, iyadoo dalalka dimuqraadiga ahi ay u baahan yihiin inay dhistaan iskaashi ka caawiya adkaysiga dhaqaalahooda iyo ilaalinta madaxbannaanidooda.
Wadahadallo dheeraad ah oo soo socda
Canada iyo Midowga Yurub ayaa la filayaa inay faahfaahinta xiriirkooda cusub ka sii wada hadlaan shirka madaxeedka labada dhinac ee lagu qabanayo Montreal dhammaadka bisha Oktoobar.
Wadahadalladaas ayaa lagu caddeyn karaa qaybaha uu dabooli doono “Isbahaysiga Mustaqbalka” iyo in la adeegsan doono magaca “xubin xiriirsan” ama qaab kale oo sharci iyo siyaasadeed.
Carney ayaa sidoo kale lagu wadaa inuu khudbad ka hor jeediyo Baarlamaanka Yurub, isagoo la filayo inuu sharaxo aragtida Canada ee xiriirka cusub iyo sida iskaashiga Yurub uu gacan uga geysan karo ilaalinta madaxbannaanida iyo kala-duwanaanshaha ganacsiga dalka.
Hadalka von der Leyen wuxuu muujinayaa isbeddel weyn oo ku wajahan xiriir Canada iyo Midowga Yurub ka dhexeeya oo aan ku koobnaan doonin ganacsi, balse gaari kara difaaca, tiknoolajiyadda, tamarta, amniga dhaqaalaha iyo ilaalinta qiyamka dimuqraadiyadeed.
Xigasho: CBC News
