Toronto — Cilmi-baarayaal dhinaca amniga internetka ah ayaa soo bandhigay nooc cusub oo barnaamij xaasidnimo leh oo adeegsada sirdoonka macmalka ah, kaas oo awood u leh inuu barto deegaanka uu weerarayo, beddelo xeeladihiisa, isla markaana si iskiis ah ugu faafo qalabka ku xiran shabakadaha.
Barnaamijkan, oo loo yaqaan “AI-driven worm”, ayaa ka duwan gooryaannada kombiyuutarrada ee caadiga ah. Worm-yada dhaqameedku waxay inta badan ku shaqeeyaan hab horay loo sii dejiyey, iyagoo ka faa’iideysta dayacanno amni oo gaar ah. Marka dayacankaas la saxo, faafitaankooda waa la xaddidi karaa ama gebi ahaanba waa la joojin karaa.
Nooca cusub ee ay cilmi-baarayaashu tijaabiyeen ayaa se adeegsanaya wakiillo AI ah oo qiimeeya qalab kasta oo uu la kulmo. Wuxuu baarayaa nidaamka hawlgalka, adeegyada shaqaynaya iyo meelaha amnigu ka jilicsan yahay, ka dibna wuxuu diyaarinayaa hab weerar oo ku habboon bartilmaameedkaas.
Daraasadda oo cinwaankeedu yahay “AI Agents Enable Adaptive Computer Worms” waxaa sameeyay koox cilmi-baarayaal ah oo uu hoggaaminayo Professor Nicolas Papernot oo ka tirsan Jaamacadda Toronto iyo Machadka Vector. Tijaabada waxaa lagu fuliyay shabakad ammaan ah oo gebi ahaanba ka go’doonsan internetka dadweynaha, si looga hortago in barnaamijku u baxsado qalabka shaybaarka.
Shabakadda tijaabada ayaa ka koobnayd qalab kala duwan, oo ay ku jireen kombiyuutarro ku shaqaynayay Windows iyo Linux iyo aaladaha Internet of Things-ka, sida kamaradaha iyo qalabka kale ee casriga ah. Cilmi-baarayaashu waxay muujiyeen in worm-ku uu adeegsan karo dayacanno amni oo la yaqaan, isla markaana uu qorshaha weerarka u waafajin karo qalab kasta oo uu la kulmo. Jaamacadda Toronto ayaa sheegtay in dhammaan tijaabooyinka lagu sameeyay deegaan si adag loo xakameeyay.
Mid ka mid ah dhinacyada walaaca dhaliyay ayaa ah in worm-kan uusan khasab ku ahayn inuu ku xirnaado adeegyada AI-ga ee shirkadaha waaweyn. Wuxuu adeegsan karaa moodeello AI ah oo miisaannadoodu furan yihiin, kuwaas oo lagu shaqaysiin karo qalab maxalli ah. Taas macnaheedu waa in xannibaadaha, diidmada codsiyada waxyeellada leh iyo xaddidaadaha isticmaalka ee lagu dabaqo adeegyada AI-ga daruuraha aysan si toos ah u joojin karin.
Cilmi-baaristu waxay sidoo kale tilmaamaysaa in barnaamijku ka faa’iideysan karo awoodda xisaabinta ee qalabka uu qabsado. Marka uu haleelo kombiyuutar ama qalab kale, wuxuu awooddiisa u adeegsan karaa inuu sii qorsheeyo weerarrada xiga, taas oo hoos u dhigi karta kharashka ku baxaya faafitaankiisa. Faahfaahinta farsamo ee daraasadda waxaa lagu daabacay warqadda cilmi-baarista “AI Agents Enable Adaptive Computer Worms”.
Khubaradu waxay ka digayaan in haddii farsamadan si xun loo adeegsado ay khatar gelin karto kombiyuutarrada shaqsiga ah, shabakadaha shirkadaha, xarumaha caafimaadka, nidaamyada maaliyadeed, qalabka warshadaha iyo kaabeyaasha muhiimka ah. Aaladaha aan si joogto ah loo cusboonaysiin, kuwa adeegsada furaha sirta ah ee warshadda iyo nidaamyada leh adeegyo aan loo baahnayn ayaa si gaar ah u nuglaan kara.
Si kastaba ha ahaatee, ma jiraan wax caddeyn ah oo muujinaya in worm-kan tijaabada ah hadda si dhab ah ugu faafayo internetka. Waxa ay cilmi-baarayaashu soo bandhigeen waa tusaale shaybaar oo muujinaya waxa farsamo ahaan suurtagal noqon kara, mana aha warbixin ku saabsan weerar caalami ah oo socda. Qaar ka mid ah faahfaahinta u fududeyn karta dambiilayaasha inay farsamadan ku daydaan ayaa sidoo kale laga reebay xogta dadweynaha loo bandhigay.
Cilmi-baarayaashu waxay sheegeen in ujeeddada daraasaddu tahay in hay’adaha ammaanka, dowladaha, shirkadaha tiknoolajiyadda iyo bulshada lagu baraarujiyo khatarta ka dhalan karta isku darka AI-ga iyo barnaamijyada si iskood ah u faafa. Waxay ku baaqeen in la hormariyo hababka lagu ogaanayo weerarrada la qabsan kara deegaanka, halkii difaacyadu ku koobnaan lahaayeen raadinta qaabab hore loo yaqaan.
Dadka iyo hay’adaha ayaa khatarta yareyn kara iyagoo si degdeg ah u rakibaya cusboonaysiinta amniga, beddelaya furayaasha sirta ah ee caadiga ah, adeegsanaya xaqiijinta laba-tallaabo ah, xiraya adeegyada aan loo baahnayn, isla markaana qalabka IoT-ga ka soocaya shabakadaha ay ku jiraan xogta muhiimka ah. Shirkadaha waxaa sidoo kale lagula talinayaa inay joogteeyaan la socodka dhaqdhaqaaqa shabakadaha iyo kaydinta xogta muhiimka ah.
Natiijada daraasaddan waxay muujinaysaa in sirdoonka macmalka ahi uusan keliya beddelayn habka loo horumariyo tiknoolajiyadda, balse uu sidoo kale abuuri karo noocyo cusub oo khataro dhijitaal ah. Inkasta oo weerarka lagu soo bandhigay shaybaar xaddidan, cilmi-baarayaashu waxay ku adkaysanayaan in diyaar-garowga hore iyo xoojinta difaacyada internetku ay muhiim u yihiin ka hortagga khataraha mustaqbalka.
