Jabuuti | September 13, 2026 – Ku dhowaad 1,400 qof oo ka soo cararay dagaallada dib uga qarxay Yemen ayaa muddo 24 saacadood gudaheed ah gaaray dalka Jabuuti, sida uu sheegay Wasiirka Dhaqaalaha iyo Maaliyadda Jabuuti, Elias Moussa Dawale.
Dawale ayaa qoraal uu ku daabacay bartiisa X ku sheegay in dadkaasi ay ka soo gudbeen marin-biyoodka Bab al-Mandab, oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Socdaalkan badda ah ayaa qaxootiga gelinaya xaalad halis ah, xilli colaadda Yemen ay ku sii fideyso deegaannada ku dhow xeebaha galbeed ee dalkaas.
Safia Ibrahim, oo ah isku-duwaha arrimaha bani’aadantinimada ee Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM), ayaa wakaaladda wararka AFP u sheegtay in dadka gaaray xeebaha Obock ay ku jiraan haween, carruur iyo kooxo kale oo nugul. Waxay sidoo kale sheegtay in la filayo in tiro intaas ka badan ay Jabuuti soo gaarto maalmaha soo socda haddii dagaalladu sii socdaan.
Tirakoobyo ay soo saartay Qaramada Midoobay ayaa muujinaya in tobannaan kun oo qof ay ku barakaceen gudaha Yemen tan iyo markii ay dagaalladu dib u xoogaysteen. Warbixinnada ugu dambeeya qaarkood waxay tirada dadka ka barakacay colaadda cusub ku qiyaaseen in ka badan 82,000, taas oo muujinaysa sida degdegga ah ee xaaladda bani’aadantinimo uga sii dareyso. Associated Press
Xuutiyiinta oo la wareegay deegaanno istiraatiiji ah
Qulqulka qaxootiga ayaa daba socda weerar ballaaran oo Xuutiyiinta ay Iran taageerto ku qaadeen ciidamada dowladda Yemen ee taageerada ka hela Sacuudiga. Dagaallada ayaa si gaar ah uga dhacay deegaannada ku dhow Bab al-Mandab, oo ka mid ah marinnada badeed ee ugu muhiimsan dunida.
Xuutiyiinta ayaa la sheegay inay qabsadeen magaalada dekedda leh ee Mokha iyo deegaanno kale oo ku yaalla xeebta Badda Cas. Waxay sidoo kale gaareen jasiirado ku dhow marin-biyoodka Bab al-Mandab, iyagoo ballaarinaya aagga ay gacanta ku hayaan. Qabsashada Mokha iyo deegaannada ku dhow dhow waxaa xaqiijiyey warbaahinno caalami ah, inkasta oo xaaladda dhulka iyo baaxadda buuxda ee gacan-ku-haynta ay weli isbeddelayaan. Reuters, Al Jazeera
Dagaallada ayaa sababay in kumannaan qoys ay ka baxaan guryahooda, iyadoo tuulooyin laga barakacay laga soo sheegayo degmooyinka Maqbanah, Jabal Habashi iyo Al-Maafer. Dad badan ayaa u cararay deegaanno kale oo Yemen ka tirsan, halka qaar kalena ay doonyo ku gaareen Jabuuti.
Horusocodka degdegga ah ee Xuutiyiintu ka sameeyeen dhulka koonfureed ee Tihamaah—oo ah bannaan xeebeed ku teedsan Badda Cas—ayaa lama filaan ku noqday qaar badan oo ka mid ah dadka la socda xaaladda Yemen. Ilaa waqti dhow, qaybo badan oo xeebahan ka mid ah waxaa maamulayey isbahaysiga ka soo horjeeda Xuutiyiinta ee loo yaqaan “Iska-caabbinta Qaranka.”
Qiyaaso lagu daabacay warbaahinta ayaa sheegaya in Xuutiyiintu la wareegeen ilaa 130 kiiloomitir oo ka mid ah xeebta istiraatiijiga ah. Hase yeeshee, xogta ka imaanaysa goobaha dagaalku ka socdo waa mid si joogto ah isu beddelaysa, waxaana adag in si madax-bannaan loo xaqiijiyo dhammaan sheegashooyinka dhinacyada dagaallamaya.
Muhiimadda Bab al-Mandab
Bab al-Mandab waa marin-biyood muhiim u ah ganacsiga caalamka, kaas oo maraakiibta ka timaadda Badweynta Hindiya iyo Gacanka Cadmeed ku xira Badda Cas iyo Kanaalka Suweys. Sidaas awgeed, isbeddel kasta oo ku yimaadda ammaankiisa wuxuu saameyn ku yeelan karaa isu-socodka maraakiibta, gaarsiinta badeecadaha iyo suuqyada tamarta.
Muhiimadda marinkan ayaa sii kordhaysa xilli ay sidoo kale jirto hubanti-la’aan ku saabsan isu-socodka maraakiibta ee marin-biyoodka Hormuz. Warbixinnada hadda jira waxay muujinayaan in xiisadaha labada marin-biyood ay sare u qaadeen walaaca laga qabo ammaanka maraakiibta iyo sahayda shidaalka caalamka. Associated Press
Boqollaal askari oo labada dhinac ah ayaa lagu soo warramayaa in lagu dilay dagaallada, inkasta oo aan si madax-bannaan loo xaqiijin karin tirada khasaaraha ay dhinacyadu kala sheeganayaan. Colaadda cusub waxay sii adkaynaysaa xaaladda Yemen, oo muddo ka badan toban sano la daalaa-dhacaysay dagaal, burbur dhaqaale iyo dhibaato bani’aadantinimo.
Jabuuti oo wajahaysa culays cusub
Jabuuti waxay horey u martigelisay tobannaan kun oo qaxooti iyo magangelyo-doon ah oo intooda badan ka yimid Soomaaliya, Itoobiya iyo Yemen. Imaatinka dad cusub ayaa la filayaa inuu kordhiyo baahida loo qabo hoy, cunto, biyo, daryeel caafimaad iyo adeegyada ilaalinta dadka nugul.
Maadaama masaafada u dhexeysa xeebaha Yemen iyo Jabuuti ay gaaban tahay, Obock ayaa noqotay meel muhiim ah oo ay soo gaaraan dadka ka soo baxsanaya colaadda. Hay’adaha bani’aadantinimada ayaa hadda wajahaya baahi sii kordhaysa, iyadoo laga cabsi qabo in qaxooti dheeraad ahi ka soo tallaabo Bab al-Mandab haddii dagaallada xeebaha Yemen ay sii fidaan.
