Asmara | September 13, 2026 – Dowladda Eritrea ayaa ku eedeysay Imaaraadka Carabta inuu Afrika ka wado siyaasad ay ku tilmaantay “gumeysi dekedeed,” iyadoo su’aal gelisay ujeeddooyinka ka dambeeya ballaarinta joogitaanka Abu Dhabi ee dekedaha istiraatiijiga ah ee qaaradda, gaar ahaan kuwa ku yaalla Geeska Afrika.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Eritrea, Osman Saleh, ayaa sheegay in joogitaanka Imaaraadka ee dekedaha gobolka aanu ku koobnayn oo keliya maalgashi iyo dano ganacsi, balse uu xambaarsan yahay ujeeddooyin istiraatiiji ah oo ay tahay in dowladaha Afrika ay si dhow u qiimeeyaan.
“Imaaraadku wuxuu xarumo dekedeed ku leeyahay meelo badan oo gobolka ah, dalalka Afrikana waa inay isweydiiyaan sababta. Ma dhaqaale keliya ayaa laga leeyahay? Maya,” ayuu Saleh ku yiri wareysi uu siiyay Middle East Eye. Middle East Eye
Doorka DP World ee Geeska Afrika
Eritrea waxay si gaar ah farta ugu fiiqday doorka shirkadda DP World ee laga leeyahay Dubai, taas oo gacanta ku haysa ama maalgelin ku samaysay dekedo dhowr ah oo ku yaalla Geeska Afrika.
DP World waxay maamushaa dekedda Berbera ee Somaliland, halka ay sidoo kale heshiis ku saabsan horumarinta iyo maamulka dekedda Boosaaso kula jirto maamulka Puntland. Shirkaddu waxay ilaa $442 milyan u qorsheysay horumarinta dekedda Berbera iyo aagga dhaqaalaha ee la xiriira.
Dekedaha Berbera iyo Boosaaso waxay ku yaallaan goobo istiraatiiji ah oo u dhow Gacanka Cadmeed iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab. Goobtaas ayaa isku xirta Badweynta Hindiya, Badda Cas iyo Kanaalka Suweys, sidaas darteedna waxay muhiim u tahay ganacsiga, gaadiidka badda iyo ammaanka gobolka.
Eritrea oo sheegtay inay diidday joogitaan shisheeye
Wasiir Osman Saleh ayaa sheegay in Eritrea ay horey u diidday in DP World ay saldhig ganacsi oo joogto ah ka samaysato dalkaas.
“Ma aanan doonayn DP World. Ma doonayno in quwad shisheeye ay xarun weyn ku yeelato Eritrea,” ayuu yiri Saleh.
Sarkaal sare oo Eritrean ah ayaa sidoo kale lagu soo xigtay in Asmara ay sannadkii 2016 diidday codsi la sheegay inuu Imaaraadku ku doonayay inuu saldhig milatari uga sameysto mid ka mid ah jasiiradaha Dahlak. Warbixintu waxay sheegtay in xaruntaas lala wadaagi lahaa Israa’iil, hase yeeshee sheegashadaasi si madax-bannaan looma xaqiijin.
Imaaraadka ayaa horey saldhig milatari ugu lahaa magaalada dekedda leh ee Casab. Saldhiggaas ayaa door muhiim ah ka qaatay howlgalladii isbahaysiga Sacuudigu hoggaaminayay uu ka fuliyay Yemen ee ka dhanka ahaa Xuutiyiinta.
Eritrea waxay hadda sheegaysaa inay ka soo horjeeddo in quwadaha shisheeye ay dalka ka samaystaan xarumo joogto ah, inkasta oo ay sheegtay in dekedaheedu u furan yihiin iskaashi ganacsi oo aan wax u dhimayn madaxbannaanideeda.
Muranka dekedaha Soomaaliya
Hadalka Eritrea ayaa muhiimad gaar ah u leh Soomaaliya, oo leh xeebta ugu dheer qaaradda Afrika iyo dekedo ku dhow qaar ka mid ah marinnada ganacsiga badda ee ugu mashquulka badan dunida.
Maalgelinta Imaaraadka ee dekedaha Berbera iyo Boosaaso ayaa muddo dheer ahayd arrin siyaasadeed oo xasaasi ah. Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ku doodday in heshiisyada waaweyn ee khuseeya dekedaha, difaaca iyo kheyraadka badda aan lagu geli karin iyadoo laga tallaabsanayo dowladda dhexe.
Bishii Janaayo 2026, Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ku dhawaaqday inay baabi’isay heshiisyadii ay la lahayd Imaaraadka, oo ay ku jiraan iskaashiga amniga iyo qabanqaabooyinka la xiriira dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo. Dowladda ayaa tallaabadaas ku sababeeysay ilaalinta madax-bannaanida, midnimada dhuleed iyo madaxbannaanida siyaasadeed ee dalka.
Somaliland, Puntland iyo Jubbaland ayaa diiday go’aanka Muqdisho, halka DP World ay sheegtay in howlaheeda dekedda Berbera ay sii soconayaan. Shirkaddu waxay ku adkaysatay in maalgelinteedu ku salaysan tahay horumarinta ganacsiga, kaabeyaasha dhaqaalaha iyo isku xirka gobolka. Reuters
Loollanka quwadaha ee Badda Cas
Eritrea ayaa sidoo kale dhaliil u jeedisay xiriirka Imaaraadku la leeyahay Itoobiya iyo Israa’iil, iyadoo ka digtay inay soo baxeyso is-waafajin istiraatiiji ah oo dhex marta saddexda dhinac.
Hadallada Asmara ayaa ku soo beegmaya xilli xiisadaha siyaasadeed iyo kuwa amni ay ka sii kordhayaan Geeska Afrika iyo hareeraha Badda Cas. Dalalka gobolka iyo quwadaha dibadda ayaa daneynaya dekedaha iyo saldhigyada ku dhow Bab al-Mandab, sababo la xiriira muhiimaddooda ganacsi, militari iyo tamareed.
Imaaraadku wuu diiday in maalgashigiisa dekedaha Afrika lagu tilmaamo mashruuc gumeysi ama awood ballaarin. Abu Dhabi waxay heshiisyadaas ku tilmaantaa iskaashi ganacsi oo lagu horumarinayo kaabeyaasha, shaqo-abuurka iyo isu-socodka badeecadaha.
Murankan ayaa muujinaya sida maalgelinta ganacsiga, danaha milatari iyo tartanka quwadaha ay isugu dhex milmeen dekedaha Geeska Afrika. Soomaaliya gudaheeda, wuxuu sidoo kale dib u soo celinayaa su’aasha ku saabsan cidda sharci ahaan awoodda u leh inay heshiisyo waaweyn ka gasho dekedaha iyo kheyraadka badda ee dalka.
