Seoul – Wasiirka Maaliyadda Dowladda Federaalka Soomaaliya, Mudane Biixi Iimaan Cige, ayaa magaalada Seoul ee caasimadda Koonfur Kuuriya kaga qeyb galay Shirka 8-aad ee Iskaashiga Dhaqaalaha Kuuriya iyo Afrika, halkaas oo uu ku soo bandhigay aragtida Soomaaliya ee horumarinta dhaqaalaha dijitaalka ah iyo ka faa’iidaysiga teknoolojiyadda casriga ah.
Shirka sannadkan waxaa hal-ku-dheg looga dhigay: “Ka faa’iidaysiga Garaadka Macmalka ah (AI) iyadoo la horumarinayo kaabeyaasha dhaqaalaha si loo dardargeliyo isbeddelka Afrika.”
Madasha waxaa isugu yimid wasiirrada maaliyadda ee dalal badan oo Afrikaan ah, madax ka socotay Dowladda Koonfur Kuuriya, hay’adaha horumarinta, ganacsatada iyo khubaro ku xeeldheer dhaqaalaha iyo teknoolojiyadda.
Wadahadallada shirka ayaa si weyn diiradda loogu saaray sidii dalalka Afrika uga faa’iidaysan lahaayeen horumarka degdegga ah ee Garaadka Macmalka ah, iyagoo isla markaas dhisaya kaabeyaasha lagama maarmaanka u ah koboca dhaqaalaha, ballaarinta ganacsiga iyo casriyeynta adeegyada dadweynaha.
Wasiir Biixi Iimaan Cige ayaa khudbaddiisa ku sheegay in himilada Afrika aysan ku koobnaan karin qaadashada iyo isticmaalka teknoolojiyadda AI oo keliya. Waxa uu tilmaamay in loo baahan yahay iskaashi lagu dhisayo aasaaska teknoolojiyadeed iyo dhaqaale ee suurtagelinaya in Garaadka Macmalka ahi si dhab ah uga qeyb qaato horumarka qaaradda.
Wasiirka ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in dalalka Afrika ay maalgelin xooggan ku sameeyaan tamarta, isku-xirka shabakadaha fiber-optic-ka, xarumaha xogta iyo nidaamyo dhaqaale oo ku dhisan hufnaan iyo isla-xisaabtan.
Kaabayaashan ayuu ku tilmaamay kuwo muhiim u ah fidinta adeegyada dijitaalka ah, casriyeynta nidaamyada maaliyadeed, kobcinta hal-abuurka dhalinyarada iyo abuurista jawi ay ku horumari karaan ganacsiyada ku shaqeeya teknoolojiyadda.
Sidoo kale, dhismaha kaabayaal dijitaal ah oo la isku halleyn karo wuxuu waddamada Afrika ka caawin karaa inay yareeyaan farqiga dhinaca teknoolojiyadda, horumariyaan adeegyada dowliga ah, isla markaana abuuraan fursado dhaqaale oo ay ka faa’iidaystaan bulshada iyo ganacsatadu.
Soomaaliya iyo fursadaha dhaqaalaha dijitaalka ah
Wasiirka Maaliyadda ayaa madasha ka sheegay in Soomaaliya ay leedahay dhaqaale dijitaal ah oo si xawli ah u kobcaya. Waxa uu tilmaamay in goobta istiraatiijiga ah ee dalku ku yaallo iyo horumarka adeegyada dijitaalku ay Soomaaliya siinayaan fursad ay mustaqbalka ugu noqon karto albaab dijitaal ah oo isku xira Afrika iyo suuqyada caalamka.
Soomaaliya waxaa ka jira bulsho da’yar oo si ballaaran u isticmaasha adeegyada isgaarsiinta iyo lacagaha elektaroonigga ah. Horumarinta shabakadaha internetka, ilaalinta xogta, helitaanka tamar la isku halleyn karo iyo maalgelinta xirfadaha teknoolojiyadda ayaa xoojin kara kaalinta dalka ee dhaqaalaha dijitaalka ah.
Wasiir Biixi ayaa muujiyay in horumarinta dhaqaalaha dijitaalka ahi u baahan tahay qorshe isku dhafan oo aan ku koobnayn hal dal. Waxa uu adkeeyay muhiimadda isku-xirka gobolka, maadaama shabakadaha teknoolojiyadda, ganacsiga iyo maaliyaddu ay ka gudbaan xuduudaha waddamada.
Iskaashiga dalalka Geeska Afrika
Wasiirka ayaa si gaar ah u xusay kaalinta Madasha Iskaashiga Geeska Afrika (HoAI), oo uu sheegay inay gacan ka geysan karto xoojinta xiriirka dhaqaale iyo isku-xirka dalalka gobolka.
Iskaashiga noocan ah wuxuu muhiim u yahay horumarinta kaabeyaasha wadajirka ah, fududeynta isu-socodka ganacsiga iyo isku-xirka shabakadaha tamarta, internetka iyo adeegyada kale ee dhaqaalaha. Waxa kale oo uu dalalka gobolka u saamaxayaa inay si wadajir ah uga faa’iidaystaan fursadaha ka dhasha Garaadka Macmalka ah iyo isbeddelka dijitaalka ah.
Soomaaliya ayaa madasha ku soo bandhigtay inay diyaar u tahay xoojinta iskaashiga ay la leedahay dalalka Afrika, Koonfur Kuuriya iyo hay’adaha horumarinta, si loo helo maalgelin, aqoon iyo teknoolojiyad taageerta horumarinta kaabeyaasha dalka.
Labaatan sano oo iskaashi Kuuriya iyo Afrika ah
Shirka sannadkan ayaa sidoo kale lagu xusayaa 20 sano guuradii kasoo wareegtay aasaaskii Madasha Iskaashiga Dhaqaalaha Kuuriya iyo Afrika ee KOAFEC, oo la aasaasay sannadkii 2006-dii.
Muddo labaatan sano ah, KOAFEC waxay noqotay madal muhiim ah oo lagu xoojiyo iskaashiga dhaqaale ee u dhexeeya Koonfur Kuuriya iyo dalalka Afrika. Madashu waxay isu keentaa dowladaha, hay’adaha maaliyadeed, ganacsatada iyo bahwadaagta horumarinta si ay uga wada hadlaan arrimaha mudnaanta u leh koboca qaaradda.
Kulamada madashan ayaa lagu wadaagaa fikrado iyo waayo-aragnimo, laguna dhisaa xiriirro dhaqaale iyo iskaashi cusub. Dhinacyadu waxay sidoo kale ku raadiyaan fursado maalgashi iyo xalal taageeraya horumar dhaqaale oo waara.
Ka qeybgalka Soomaaliya ee shirka ayaa muujinaya dadaalka Dowladda Federaalka ay ugu jirto soo bandhigidda fursadaha dhaqaale ee dalka, soo jiidashada maalgelinta caalamiga ah iyo dhismaha iskaashi taageera isbeddelka dijitaalka ah.
Farriinta Wasiirka Maaliyadda ayaa ahayd in Afrika aysan noqon oo keliya qaarad isticmaasha teknoolojiyadda ay cid kale horumarisay, balse ay yeelato kaabayaal, aqoon iyo awood dhaqaale oo u saamaxaya inay si buuxda uga qeyb qaadato hal-abuurka iyo dhaqaalaha dijitaalka ah ee dunida.
