Xigasho: BBC Türkçe | Reporting from Londra
Xilli ay cirka isku sii shareerayso xiisadda u dhaxaysa Washington iyo Tehran, Mareykanka ayaa deegaanno u dhow Iiraan waxa uu u diray markab dagaal oo diyaaradaha qaada oo la yidhaahdo USS Abraham Lincoln.
Iiraan waxay iyaduna ku dhawaaqday inay si dhow ula socoto markabka, iyadoo dirtay fariin ciwaan looga dhigay “Gamco furan.”
Mas’uul Mareykan ah oo la hadlay warbaahinta CBS oo wada shaqayn la leh BBC-da, ayaa xaqiijiyey in markabku uu ku soo dhawaaday Iiraan.
Sidoo kale, qoraal la soo dhigay barta X ee Taliska Dhexe ee Mareykanka ayaa lagu sheegay in “Markabka hadda loo diray Bariga Dhexe si uu u xoojiyo ammaanka iyo xasiloonida gobolka.”
Haddaba, muxuu Mareykanku u qaaday tallaabo noocan oo kale ah, maxaase laga og yahay markabkan?
Sidee xiisaddu ku bilaabantay?
Xaqiiqdii, xiriirka Maraykanka iyo Iiraan wuxuu si joogto ah u sii xumaaday tan iyo markii Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu sannadkii hore xilka qabtay. Washington ayay ku eedaysay in ay ku lug lahayd duqeyntii Israel iyo Iiraan bishii Juun, iyo in ay weerar ku qaadday xarumaha nukliyeerka ee Iiraan.
Madaxweyne Trump sannadkan wuxuu taageeray dibadbaxyada ka dhanka ah maamulka ee ka billowday Iiraan, isagoo qoraal uu sameeyay 13-kii Janaayo ku yiri: “Dadka Iiraan ee waddaniyiinta ah, sii wada mudaaharaadka, qabsada hay’adaha dowladda! Caawimaaddu waa imaanaysaa.”
Madaxweyne Trump wuxuu 22 Janaayo sheegay inay si dhow u la socdaan Iran.
Taliska Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegay in ciidamadoodu feejigan yihiin. Warbaahinta Iran ayaa sheegtay in General Mohammad Pakpour uu yiri “Gacmaheennu waa kuwo furan” isaga oo uu Mareykanka uga digay “xisaab qaldan.”
Trump ayaa Iran ku ammaanay in aanay dilin banaanbaxayaasha, haddii kale ay faragelin doonaan. Laakiin Iran gudaheeda, dad badan oo banaanbaxayaal ah ayaa la dilay.
Muxuu yahay markabkan USS Abraham Lincoln?
Markabkan ma ah markab keliya. USS Abraham Lincoln waxa la socda koox weerar ah.
Kooxdan weerarka ah waxaa ku jira saddex markab dagaal oo kale oo u shaqeeya sidii in ay ilaaliyaan ama taageeraan.
Markabkan iyo kooxdiisu waxay ka soo dhaqaaqeen Gobolka Aasiya–Baasifigga ka hor inta aan loo dirin aagga ay hadda ku sugan yihiin.
Mas’uul Mareykan ah oo la hadlay CBS ayaa sheegay in kooxdan markabku ay gashay aagga hawlgalka Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM).
Aagga hawlgalka CENTCOM wuxuu ka kooban yahay Badda Carabta, Gacanka Cummaan iyo Gacanka Baasra.
Mas’uulka ayaa intaas ku daray in markabku weli aanu gaadhin meesha loo socdo, laakiin uusan sheegin halka uu haatan joogo.
Shaqooyinka uu hore u soo qabtay
Sida ku xusan macluumaadka ciidammada badda ee Mareykanka ku daabacay boggiisa internetka, hawlgalada muhiimka ah ee markabku ka qayb qaatay waxa ka mid ah:
1991: Kaddib qarax ka dhacay goobt ku taalla Filipiin, markabku wuxuu ka qeyb qaatay daadgureynta 45,000 qof.
1993: Intii lagu guda jiray Dagaalkii Koowaad ee Ciraaq, waxaa markabka loo diray Gacanka Basra si loo hirgeliyo aagga duulimaadyada mamnuuca ah ee koonfurta Ciraaq.
2002: Mar kale waxaa loo diray Gacanka Basra, Dagaalkii Labaad ee Ciraaq. Kaddib dagaalka, madaxweynihii Mareykanka George Bush ayaa May 2003 booqday markabka, waxaana markii dambe la saaray boodh si weyn loo hadal hayay oo ku qornaa “hawsha waa la dhameystiray.”
2019: Markabka waxaa loo diray Bariga Dhexe si “farriin cad oo go’an loogu diro Iiraan.”
