Muqdisho – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa khudbad uu u jeediyay shacabka Soomaaliyeed ku eedeeyay Imaaraadka Carabta inuu ku kacay faragelin siyaasadeed, dhaqaale iyo mid amni oo uu sheegay inay wiiqayso awoodda Dowladda Federaalka iyo midnimada dalka. Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya aysan aqbali doonin tallaabooyin dhaawacaya madax-bannaanideeda, isagoo dhinaca kale muujiyay diyaar u ahaanshaha xiriir ku dhisan iskaashi iyo is-ixtiraam.
Khudbadda ayaa si gaar ah u taabatay heshiisyada dekedaha, xiriirrada amni ee Imaaraadku la leeyahay maamullo Soomaaliyeed, arrinta Somaliland iyo tallaabooyinka ay Dowladda Federaalka sheegtay inay qaaday si ay u difaacdo qarannimada.
Madaxweynaha ayaa ku dooday in Soomaaliya ay sannado badan khilaafaadka labada dal ku wajahaysay dulqaad, wada-hadal iyo dadaallo diblomaasiyadeed, balse ay ugu dambayn qaadday go’aanno ay u aragtay kuwo lagama maarmaan u ah ilaalinta danaha qaranka.
Eedeymaha uu jeediyay Madaxweynaha ayaa ka tarjumaya mowqifkiisa iyo kan Dowladda Federaalka. Khudbadda lagu soo xigtay qoraalka ma soo bandhigin caddeymo madax-bannaan oo faahfaahsan oo xaqiijinaya dhammaan sheegashooyinkaas, mana ku jirto jawaab ay dowladda Imaaraadku ka bixisay.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa dib u xusuusiyay xiriirka soo jireenka ah ee Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta, kaas oo uu sheegay inuu ku dhisnaa diinta Islaamka, dhaqanka, ganacsiga iyo xiriirrada bulshooyinka Geeska Afrika iyo Khaliijka Carabta.
Waxa uu qiray in kumannaan Soomaali ah ay Imaaraadka ka heleen fursado shaqo iyo ganacsi, gaar ahaan xilliyadii burburka dowladnimada Soomaaliya. Waxa uu sidoo kale xusay kaalinta dalkaasi ku lahaa martigelinta Soomaalida, ganacsiga iyo adeegyada xawilaadaha.
Hase yeeshee, Madaxweynaha ayaa sheegay in xiriirkaas ay hareeyeen khilaafaad ku saabsan madax-bannaanida Soomaaliya iyo maamulka arrimaheeda gudaha.
“Walaalku ma gubo gurigaaga. Walaalku ma iibsado hantidaada adiga oo aan ogeyn. Walaalku ma kala qaybiyo qoyskaaga.”
Isagoo faahfaahinaya tabashada dowladda, Madaxweynaha ayaa sheegay in Imaaraadku heshiisyo la xiriira dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo la galay maamullo gudaha Soomaaliya ah. Waxa uu ku dooday in dekedaha iyo kaabayaasha istaraatiijiga ah ay yihiin hanti qaran, isla markaana heshiisyada saameynaya amniga, madax-bannaanida iyo danaha dalka ay tahay inay waafaqaan nidaamka dastuuriga ah iyo awoodaha Dowladda Federaalka.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale Imaaraadka ku eedeeyay inuu gacan ka geystay dhismaha saldhigyo milatari iyo ciidamo aan si buuxda uga tirsanayn nidaamka taliska amniga qaranka. Sida uu sheegay, jiritaanka qaab-dhismeedyo amni oo isbarbar socda wuxuu dhaawacayaa isku-duubnida ciidamada Soomaaliyeed, xilli ay dowladdu dagaal kula jirto kooxaha argagixisada.
Dhanka siyaasadda, waxa uu sheegay in taageero siyaasadeed iyo mid dhaqaale oo Imaaraadku siiyay maamullo qaarkood ay sii hurisay khilaafaadka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dhinacyada kale ee siyaasadda Soomaaliya. Waxa uu taageeradaas ku tilmaamay mid ka baxsan iskaashi diblomaasiyadeed oo caadi ah, kuna wajahan wiiqidda awoodda dowladda dhexe iyo hay’adaha qaranka.
Khudbadda ayuu sidoo kale ku xusay xiriirro uu sheegay in Imaaraadku la leeyahay kooxo khatar ku ah amniga Soomaaliya iyo gobolka Geeska Afrika, inkastoo qoraalka uusan bixin faahfaahin madax-bannaan oo xaqiijinaysa sheegashadaas.
Arrinta Somaliland ayaa ahayd qodob kale oo muhiim ah oo uu Madaxweynaha ka hadlay. Waxa uu Imaaraadka ku eedeeyay inuu door ku lahaa waxa uu ku sheegay aqoonsi ay Israa’iil siisay Somaliland. Waxa kale oo uu sheegay in Abu Dhabi ay ka gaabsatay saxiixa bayaanno Carbeed iyo kuwo Islaami ah oo lagu cambaareynayay tallaabadaas.
Madaxweynaha ayaa intaas ku daray dhacdo uu sheegay inay bishii Janaayo 2026 ka dhacday Berbera. Sida uu ku eedeeyay, Imaaraadku wuxuu dhulka Soomaaliya u adeegsaday marin uu kaga sii gudbiyay hoggaamiye kooxeed ka baxsanayay Yemen, iyadoo aan oggolaansho laga helin Dowladda Federaalka.
“Dhulka Soomaaliyeed ma aha waddo si aan sharci ahayn la isaga maro; ma aha badeecad la iibsado; mana aha meel goortii la doono la iska soo galo!”
Isagoo ka hadlayay jawaabta Dowladda Federaalka, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in 12-kii Janaayo 2026 Golaha Wasiirradu go’aamiyay burinta dhammaan heshiisyadii lala galay Imaaraadka Carabta, oo ay ku jiraan kuwa amniga, difaaca iyo dhaqaalaha.
Waxa uu sidoo kale sheegay in Soomaaliya ay hawadeeda ka mamnuucday diyaaradaha milatariga iyo kuwa xamuulka ee Imaaraadka. Tallaabooyinkaas ayuu ku tilmaamay kuwo lagu difaacayo madax-bannaanida dalka, isagoo caddeeyay inaysan ahayn falal cadaawadeed oo ka dhan ah shacabka Imaaraadka.
Madaxweynaha ayaa sheegay in go’aannadaas ay ka horreeyeen sannado wada-hadal iyo isku dayo lagu xallinayay khilaafaadka. Hase yeeshee, waxa uu ku dooday in toban bilood ka dib aysan weli meesha ka bixin arrimihii sababay muranka.
Inkasta oo khudbaddiisu xambaarsanayd eedeymo iyo digniino, Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay diyaar u tahay dib-u-heshiisiin iyo xiriir ku salaysan sinnaan, qaddarin iyo ixtiraam buuxa oo loo hayo midnimada dhuleed ee dalka. Waxa uu sheegay in Dowladda Federaalka ay difaaca madax-bannaanideeda u adeegsan doonto waddooyinka ay oggol yihiin shuruucda dalka iyo qawaaniinta caalamiga ah.
Waxa uu sidoo kale kala saaray shacabka Imaaraadka iyo siyaasadaha dowladdooda, isagoo adkeeyay in tabashada Soomaaliya aysan ku wajahnayn shacabka dalkaas ama Soomaalida ku nool.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa khudbaddiisa ku soo hadal qaaday xaaladaha Liibiya, Yemen iyo Suudaan, isagoo Imaaraadka ku eedeeyay inuu door ku lahaa khilaafaadka iyo kala qaybsanaanta dalalkaas. Waxa uu uga digay shacabka Soomaaliyeed in kala qaybsanaanta gudaha iyo daciifinta hay’adaha qaranku ay dalka u horseedi karaan duruufo la mid ah kuwaas.
Sida uu sheegay, khatarta Soomaaliya haysata kuma koobna faragelinta dibadda, balse waxaa qayb ka ah khilaafaadka gudaha oo fursad siin kara dhinacyo shisheeye inay saameyn ku yeeshaan go’aannada siyaasadeed, dhaqaale iyo amni ee dalka.
Madaxweynaha ayaa farriin gaar ah u diray bulshada Somaliland, Puntland iyo Jubbaland, isagoo ku adkeeyay inay qayb ka yihiin qaranka Soomaaliyeed, khilaafaadka siyaasadeedna lagu xalliyo wada-hadal Soomaaliyeed. Waxa uu ku baaqay in danta guud laga hormariyo kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed, kana digay in murannada gudaha loo adeegsado marmarsiiyo lagu raadsado faragelin dibadeed.
Dhallinyarada ayuu ugu baaqay inay ka feejignaadaan qorshayaasha lagu kala qaybinayo bulshada, halka Ciidamada Qalabka Sida uu ku boorriyay inay sii xoojiyaan ilaalinta amniga iyo midnimada dalka.
Isagoo dib u xusuusinayay halgankii xorriyadda iyo naf-hurnimadii jiilashii hore, Madaxweynaha ayaa sheegay in dhulka, dekedaha iyo kaabayaasha istaraatiijiga ah ee Soomaaliya aan lagu beddelan karin dano siyaasadeed oo ku-meelgaar ah. Waxa uu adkeeyay in ilaalinta madax-bannaanidu ay u baahan tahay midnimo siyaasadeed, hay’ado qaran oo xooggan iyo shacab isku duuban, marka laga soo tago dadaallada diblomaasiyadeed.
“Soomaaliya waa mid. Mid bay ahayd. Midna way ahaan doontaa abidkeed.”












