Dubai — Qaranimo Online — 17-ka Sebtembar 2026 – Dowladda Shiinaha ayaa si gaar ah Iiraan uga codsatay inay adeegsato saameynta ay ku leedahay Xuutiyiinta Yemen, si loo yareeyo xiisadaha militari ee ka taagan Badda Cas loogana hortago in colaaddu ku faafto marinnada muhiimka ah ee ganacsiga iyo tamarta, sida ay Reuters ka soo xigatay saddex ilo-wareed oo Iiraan ah.
Ilo-wareedyada ayaa sheegay in tallaabada Beijing ay timid kaddib markii Sacuudi Carabiya ay Shiinaha ka codsatay inuu arrintan kala hadlo Tehran. Codsiga Riyadh ayaa daba socday horumarro militari oo ay Xuutiyiintu ka sameeyeen xeebaha Badda Cas iyo deegaannada ku dhow marinka istiraatiijiga ah ee Bab al-Mandab.
Horumarradaas ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo amniga maraakiibta, dhoofinta shidaalka Sacuudiga iyo isku-socodka badeecadaha caalamiga ah ee mara Badda Cas.
Farriinta gaarka ah ee Beijing
Shiinaha ayaa si guud ugu baaqay dhinacyada inay muujiyaan is-xakameyn, khilaafaadkana lagu dhammeeyo wada-hadal iyo wadahadal diblomaasiyadeed. Beijing waxay sidoo kale ku baaqday in dib loo xaqiijiyo badqabka marinnada ganacsiga iyo xorriyadda isu-socodka maraakiibta.
Hase yeeshee, ilo-wareedyada Reuters ayaa sheegay in farriinta sida gaarka ah loogu gudbiyay Iiraan ay ka ballaarneyd hadallada Shiinuhu fagaarayaasha ka jeediyay. Beijing ayaa la sheegay inay Tehran ka doonayso inay si toos ah uga shaqeyso joojinta tallaabo kasta oo ay Xuutiyiintu ku ballaarin karaan colaadda Badda Cas.
Ma cadda sida farriintan loo gudbiyay iyo inay qayb ka ahayd wada-hadalladii Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan, Abbas Araqchi, uu Beijing kula yeeshay madaxda Shiinaha.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Shiinaha ayaa Reuters u sheegtay in Beijing aysan doonayn in xiisadaha gobolka ay ku fidaan Yemen iyo Badda Cas. Waxay intaas ku dartay in kororka xasillooni-darradu uusan dan ugu jirin dhinacna, loona baahan yahay in la ixtiraamo madaxbannaanida iyo ammaanka dalalka, isla markaana aan la beegsan kaabeyaasha muhiimka u ah nolosha shacabka.
Jawaabta Tehran
Sida ay sheegeen ilo-wareedyada, Tehran waxay ku jawaabtay in nabadda iyo xasilloonida gobolka ay ku xiran yihiin soo afjaridda waxa ay Iiraan ku tilmaantay dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay kula jiraan.
Ilo-wareedyadu ma aysan sheegin inay Iiraan ballanqaadday tallaabooyin gaar ah oo lagu xakameynayo Xuutiyiinta. Sidoo kale, ma cadda heerka ay Tehran awood ugu leedahay inay beddesho go’aannada militari iyo siyaasadeed ee kooxda Yemen.
Mas’uuliyiinta Shiinaha lagama soo werin inay Iiraan ugu hanjabeen cunaqabateyn dhaqaale ama tallaabo kale haddii aysan wax ka qaban walaaca ay Beijing muujisay. Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iiraan iyo xafiiska warbaahinta Dowladda Sacuudiga ayaan markiiba ka jawaabin codsiyadii Reuters ee faallooyinka.
Muhiimadda Bab al-Mandab
Bab al-Mandab waa marin-biyood muhiim ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, isla markaana qayb ka ah waddada maraakiibta ee Aasiya ku xirta Yurub iyada oo loo sii marayo Kanaalka Suweys.
Xiisad ama weerarro ka dhaca marinkan waxay sababi karaan in maraakiibtu doortaan waddada dheer ee ku wareegsan Koonfurta Afrika. Arrintaas waxay kordhin kartaa waqtiga safarka, kharashaadka shidaalka, caymiska iyo qiimaha badeecadaha.
Walaaca Beijing ayaa sii xoogeysanaya xilli dhaqdhaqaaqa maraakiibta ee marin-biyoodka Hormuz uu horey u wajahayo carqalado. Haddii xaaladda Badda Cas ay sidoo kale kasii darto, waxaa halis geli kara labada marin ee ugu muhiimsan dhoofinta tamarta ee Bariga Dhexe.
Saameynta dhaqaale ee Shiinaha
Shiinaha ayaa muddo ka badan toban sano ahaa saaxiibka ganacsi ee ugu weyn Iiraan, wuxuuna weli yahay iibsadaha ugu weyn ee shidaalkeeda. Sida laga soo xigtay xogta shirkadda Kpler ee Reuters adeegsatay, Shiinaha ayaa sannadkii 2025 iibsaday in ka badan 80 boqolkiiba shidaalka Iiraan ee dhinaca badda loo dhoofiyay, oo celcelis ahaan gaarayay qiyaastii 1.4 milyan oo fuusto maalintii.
Xiriirka dhaqaale ayaa Beijing siinaya awood ay cadaadis diblomaasiyadeed ugu saari karto Tehran, inkastoo aan la hubin inay diyaar u tahay inay adeegsato tallaabooyin dhaqaale oo adag.
Shiinaha wuxuu sidoo kale xiriir ganacsi oo ballaaran la leeyahay dowladaha xubnaha ka ah Golaha Iskaashiga Khaliijka. Arrintan ayaa ku khasbaysa Beijing inay dheellitirto xiriirka ay la leedahay Iiraan iyo danaha dhaqaale ee ay ku leedahay Sacuudi Carabiya iyo dalalka kale ee Khaliijka.
Shiinaha ayaa sannadkii 2023 dhexdhexaadiyay heshiiskii lagu soo celiyay xiriirka diblomaasiyadeed ee Sacuudi Carabiya iyo Iiraan. Sidaas darteed, Beijing waxaa hadda loo arkaa mid ka mid ah dowladaha tirada yar ee awood u leh inay xiriir dhow la yeelato labada dhinac.
Si kastaba ha ahaatee, weli lama oga in Tehran ay qaadi doonto tallaabooyin waafaqsan codsiga Shiinaha iyo in wada-hadalladani ay horseedi doonaan hoos u dhac ku yimaada xiisadaha ka taagan Yemen iyo Badda Cas.










